n, N s.m. 1 (décima
quarta letra do alfabeto português) n, N. · abrev. 2 n. nascido. 3
n. nome. 4 N, N.
norte. 5 n., N. nota. · símb. 6 n nano-. 7 N
(fís.) newton. 8 n (fís.) nêutron.
9 N novembro. 10 N (quím.) nitrogênio.
Na 1 (quím.)
símb. de sódio.
Na 2 (mat.)
símb. de Naturais.
nababo s.m. nababo.
Nablus (geogr.: cid. da Palestina) Nabluso.
nabo s.m. (bot.) napo.
Nabote (tb. Naboth)
(bíbl.: judeu que foi morto por ordem de Acabe, rei de Israel, a quem ele
recusou vender sua vinha) Naboto.
Naboth (bíbl.) = Nabote.
nac. abrev. de nacional.
nação s.f. nacio.
nácar s.m. perlamoto.
nacela s.f. (aer.: estrutura em forma de cesta ou
barca, suspensa de um balão ou situada dentro do casco ou invólucro de um
dirigível, que serve ao transporte de tripulantes, passageiros etc.) nacelo.
nachuchu s.m. 1 (bot.) = chuchu (Sechium edule). 2 = chuchu (‘fruto’).
nacional adj. 1 (abrev.: nac.) nacia. 2
ŝtata. 3 landa. · s.m. 4 enlandulo.
nacionalismo s.m. naciismo,
nacionalismo.
nacional-socialismo s.m. (hist., pol.) =
nazismo.
Nações Unidas (ONU) Unuiĝintaj Nacioj (UN, UNo).
nada pron.indef. 1 nenio: passa
o dia sem fazer nada li pasigas la tagon
farante nenion. 2 io: não quer comer nada? ĉu vi ne volas
manĝi ion? · s.m. 3 neniaĵo. 4 nenieco. 5 bagatelo. 6 (mat.) nulo. 7 (nenhuma
quantidade) neniom. 8 (não-existência) neesto. ¨ absolutamente nada neniom, tute neniom. de nada 1 sensignifa: um ferimento de nada sensignifa
vundo. 2 (não há de quê) ne
dankinde, ne pro tio. nada de novo nenio nova. nada mais nenio pli, nenio plu, nenio alia. nada
obstante tamen. reduzir a nada neniigi.
nadadeira s.f. 1 (zool.: dobra
cutânea dos peixes) naĝilo. 2 (desp.: pé-de-pato)
naĝilo.
nadar v. naĝi.
nádega s.f. sid-vango. ¨ nádegas sid-vangoj, pugo.
nadiamba s.f. (bot.) = cânhamo (Cannabis
sativa).
nadir s.m. (astr.) nadiro.
nado s.m. naĝo, naĝado. ¨ nado borboleta (desp.: estilo de nado em que os braços são
projetados para fora da água, lembrando asas abertas) papilio, papilia naĝo. nado
golfinho (desp.: nado semelhante ao peito, mas no qual os pés são batidos juntos) delfeno, delfena
naĝo. nado mariposa (desp.) = nado borboleta. nado
“crawl” (desp.) kraŭlo, kraŭla naĝo. nado
de bruços (desp.) = nado de peito. nado
de costas (desp.) dorso, dorsa naĝo. nado
de peito (desp.) brusto, brusta naĝo. nado
livre 1 (desp.) liberstila naĝo. 2 (desp.) = nado “crawl”. nado
mariposa (desp.) = nado borboleta. nado
sincronizado (desp.) sinkrona naĝo.
náfega s.f. (bot.) = jujuba (‘designação comum’).
nafta s.f. (quím.) nafto.
NAFTA [Ing.: “North American Free Trade Agreement” -
Acordo de Livre Comércio da América do Norte] (com.: acordo econômico
multilateral assinado em 1992 pelos Estados Unidos, Canadá e México, e que
entrou em vigor em 1994) Nord-Amerika Liber-Komerca Asocio (NALKA).
naftalina s.f. (quím.) naftalino.
naftol s.m. (quím.) naftolo.
Nagasaki (geogr.: cid. do Japão) Nagasako.
Nagasáqui (geogr.) = Nagasaki.
Nagoia (geogr.) =
Nagoya.
Nagoya (geogr.: cid. do Japão) Nagojo.
náiada s.f. (mit.) =
náiade.
náiade s.f. (mit.) najado.
naifa s.f. 1 tranĉilo. 2 poŝtranĉilo. 3 razilo.
náilon s.m. (pl.: náilones, náilons) (têxt.) =
“nylon”.
naipe s.m. 1 emblemo: os
naipes do baralho são: ouros, copas,
paus e espadas la ludkartaj emblemoj estas karoo, kero, trefo kaj piko. 2 ludkart-koloro,
koloro. ¨ naipe rico (lud.: no bridge, espadas ou
copas) maĵora serio. naipe pobre (lud.: no bridge, ouros ou
paus) minora serio.
naira s.m. (econ.: moeda da Nigéria; = 100
kobo) najro.
Nairóbi (geogr.: cid. e cap. do Quênia)
Najrobio.
naja s.f. (zool.: designação comum
às serpentes do gênero Naja, da
família dos elapídeos) najo.
namerrua s.f. (bot.) = feijão-fradinho (Vigna unguiculata).
Namib (deserto de) (geogr.:
deserto junto ao litoral sudoeste da África) Namibo.
Namibe (deserto do) (geogr.) = deserto de Namib.
Namíbia (geogr.: país da África; cap.: Windhoek;
símb.autom.: NAM) Namibio.
Namíbia (deserto da) (geogr.) = deserto de Namib.
namorada s.f. amatino, kor-amikino,
amikino.
namorado s.m. amato, kor-amiko,
amiko.
namorar v. 1 amindumi. 2 flirti.
Namur (geogr.: cid. da Bélgica) Namuro.
nana s.f. (voz para ninar) lu.
naná s.m. (bot.: Ananas comosus) =
abacaxi (infrutescência).
nanás s.m. (bot.: Ananas comosus) =
abacaxi (infrutescência).
Nancy (geogr.: cid. da França, cap.
do antigo ducado de Lorena) Nancio.
nandina s.f. (bot.: arbusto das berberidáceas, Nandina
domestica) nandino.
nano- pref. (um bilionésimo (10‑9);
símb. n) nano- (n): nanômetro (nm)
nanometro (nm).
nanômetro s.m. (um
bilionésimo (10‑9) de metro; símb. nm) nanometro (nm).
nanotecnologia s.f. nanoteĥnologio.
nanquim s.m. 1 (têxt.: pano chinês
de tom amarelado) nankeno. 2 (des.: tinta preta de pó-de-sapato, que
primitivamente vinha da China) ĉina inko.
Nantes (geogr.: cid. da França) Nanto.
Nantes (edito de) (hist.) la Nanta edikto.
não adv. ne. ¨ pois não jes.
não-aceitação s.f. malakcepto: não-aceitação de um convite malakcepto de invito.
não-amarrotável adj. negladenda,
neĉifebla.
não-enrugável adj. =
não-amarrotável.
não-existência s.f.
neesto.
não-fumante s.2g. (aquele que
não fuma) nefumanto.
não-judeu s.m. (tb. gói)
(entre os judeus, indivíduo ou povo que não é de origem judaica) gojo, nejudo, nehebreo.
não-membro s.m. (mat.; símb.: Ï) ne ano.
naos s.m.2n. 1 (arq.:
parte interna principal de um templo) naoso. 2 (nas igrejas gregas modernas, parte do
edifício ocupada pelos fiéis) naoso.
não-te-esqueças s.m.2n. (bot.) =
miosótis.
não-te-esqueças-de-mim s.m.2n. (bot.) =
miosótis.
napalm s.m. (quím.) napalmo.
Napier (John) (tb. John Neper) (matemático escocês, inventor do logaritmo,
1550–1617) Nepero.
napoleão s.m. (antiga moeda de ouro de
20 francos) luidoro.
Napoleão (pren.masc.) Napoleono.
Napoleão 1º (tb. Napoleão Bonaparte) (imperador
francês, 1769–1821) Napoleono la 1a, Napoleono
Bonaparto.
Napoleão 2º (filho de Napoleão 1º e Maria
Luísa de Habsburgo-Lorena, 1811–1832) Napoleono la 2a.
Napoleão 3º (imperador da França,
1808–1873) Napoleono la 3a.
Napoleão Bonaparte = Napoleão 1º.
Nápoles (geogr.: cid. da Itália) Napolo.
Narayana (mit.: no hinduísmo, o antepassado
dos homens ou criador de tudo) Narajano.
narceja s.f. (zool.) =
maçarico.
narceja-comum s.f. (zool.: ave da família dos escolopacídeos, Gallinago
gallinago) galinago.
narcisismo (mania dos que se narcisam; em
psicanálise, designa o estado em que a libido é dirigida ao próprio eu) narcisismo. Vd. Narciso
(mit.).
narciso 1 s.m. 1 (bot.: designação
comum às plantas do gênero Narcissus) narciso. 2 (tb.
narciso-dos-prados) (bot.: planta
ornamental, Narcissus pseudonarcissus) dafodilo.
Narciso 2 (pren.masc.)
Narciso.
Narciso 3 (mit.:
filho do rio Cefísio, enamorou-se tanto de sua própria imagem ao mirar-se nas
águas de uma nascente que nelas se precipitou, transformando-se na flor a que
deu o nome) Narciso.
narciso-das-areias s.m. (pl.: narcisos-das-areias) (bot.) = lágrima-de-napoleão (Pancratium
maritimum).
narciso-do-outono s.m. (pl.:
narcisos-do-outono) (bot.) =
dama-nua (Colchicum autumnale).
narciso-dos-prados s.m.
(pl.: narcisos-dos-prados)
(bot.) =
narciso (Narcissus pseudonarcissus).
narciso-outoniço s.m. (pl.: narcisos-outoniços) (bot.) = dama-nua (Colchicum autumnale).
narcoanálise s.f. (psic., med.: processo de
sondagem do inconsciente pelo qual, mediante certos entorpecentes, se consegue
o relaxamento da censura, induzindo o paciente a revelar os fatores e episódios
do complexo que o aflige, coisas que, em estado normal de consciência, se obstina
em negar e esconder) narkoanalizo.
narcolepsia s.f. (tendência irresistível
para o sono, manifestada como sintoma de algumas moléstias) narkolepsio.
narcótico s.m. narkotiko,
narkotaĵo.
narcotina s.f. (quím.: um dos alcaloide
encontrados no ópio; fórm.: C22H23O7) narkotino.
narcotizar v. narkoti.
narcotraficante s.2g. narkot-ŝakristo.
narcotráfico s.m. narkot-ŝakrado,
narkoto-trafiko.
narguilé s.m.
(espécie de cachimbo oriental, constituído de um fornilho, um tubo longo e um pequeno
recipiente contendo água perfumada) nargileo,
akvopipo.
narguilhé s.m. =
narguilé.
narícula s.f. (anat.) = narina.
narigada s.f. (pancada com o nariz) nazfrapo, nazbato, frapo per la nazo, bato
per la nazo. ¨ dar
uma narigada em nazfrapi.
nariganga adj. 1 (que
tem o nariz grande) grand-naza,
dik-naza. · s.f. 2 (infrm.: nariz grande) nazego.
· s.2g. 3 (aquele que tem o nariz
grande) grand-nazulo, dik-nazulo, nazegulo.
narigão adj. 1 (que
tem o nariz grande) grand-naza,
dik-naza. · s.m. 2 (anat.: nariz grande) nazego.
3 (aquele que tem o nariz grande) grand-nazulo, dik-nazulo.
nariguda s.f. (mulher de nariz grande) dik-nazulino, grand-nazulino, nazegulino.
narigudo adj. 1 (que
tem o nariz grande) dik-naza,
grand-naza. · s.m. 2 (aquele que tem o nariz
grande) dik-nazulo, grand-nazulo, nazegulo.
narigueiro adj. (relativo a nariz) naza.
narilão s.m. (nariz grande) nazego.
narina s.f. (anat.) naz-truo.
nariz s.m. (anat.) nazo. ¨ de nariz aquilino kurba-naza. de nariz curvo kurba-naza. nariz adunco hoka (ou hok-forma) nazo. nariz aquilino hoka (ou hok-forma) nazo.
narrar v. (contar) rakonti.
narta s.f. (infrm.) mono.
nártex s.m. (nos primeiros templos
cristãos, pórtico ou vestíbulo onde ficavam os catecúmenos e penitentes) nartekso.
narval s.m. (zool.: mamífero cetáceo da família dos
monodontídeos, Monodon monoceros) narvalo.
nasal s.m. (fon.) nazalo.
nascente adj. 1 naskiĝanta. · s.m. 2 (geogr.) oriento. 3 fonto.
nascer v. 1 naskiĝi. 2 (falando-se de astro) leviĝi, sin levi. · s.m. 2 (ato
de nascer, falando-se de astro) leviĝo: o nascer do sol sunleviĝo.
¨ o nascer (falando-se
de astro) leviĝo: o nascer do sol la leviĝo de la suno.
nascida s.f. (med.) =
furúnculo.
nascido adj. (abrev.: n.) naskiĝinta.
nascimento s.m. naskiĝo.
nasolabial adj. (anat.:
relativo ao nariz e aos lábios) nazlipa: sulco nasolabial nazlipa sulko.
nassa s.f. (cesto afunilado para pegar peixes) naso.
Nassau (geogr.: cid. e cap. das
Bahamas) Nasaŭo.
nastúrcio s.m. (bot.: designação comum às plantas do gênero Nasturtium, da
família das crucíferas, ao qual pertence o agrião) nasturtio. Vd. agrião, agrião-das-hortas.
nata s.f.
(cul.) kremo.
Natã 1 (pren.masc.) Natano.
Natã 2 (bíbl.: profeta bíblico, séc. 10º a.C.) Natano.
natal adj. (pl.: natais) naskiĝa. ¨ torrão natal hejm-lando.
Natal 1
s.m.
(pl.: Natais) (rel.: festa em
que os cristãos celebram o nascimento de Jesus, em 25 de dezembro) Krist-nasko. ¨ árvore de Natal (pinheiro natural ou artificial, ou qualquer
outra coisa geralmente semelhante a uma árvore, que recebe ornamentos para ser
usado como principal elemento de decoração natalina) krist-arbo. || Feliz Natal e
Próspero Ano Novo! Feliĉan Kristnaskon kaj Prosperan Novan Jaron!
Natal 2
(geogr.: cid. e cap. do
Estado do Rio Grande do Norte) Natalo.
Natal 3 (geogr.: antigo
nome da província de Kwazulu-Natal, na África do Sul) Natalo. Vd. Kwazulu-Natal.
Natália (pren.fem.)
“Natalia”.
natalidade s.f. (med., dem.: relação entre o número de
nascidos vivos e o total da população em um dado lugar, num dado período de
tempo) nasko-kvanto, naskiĝo-kvanto, natalitato. ¨ controle de natalidade nasko-regulado.
Natan (pren.masc.) = Natã.
natividade s.f. naskiĝo.
nativo adj. 1 natura. 2 denaskiĝa. 3 indiĝena. · s.m. 4 indiĝeno. 5 = aborígene. 6 karaktero.
Naturais s.m.pl. (mat.: o conjunto dos
números naturais) Na.
natural adj. (pl.: naturais) 1 (relativo à natureza) natura, natur–: fenômeno
natural natura fenomeno. ciências
naturais natur-sciencoj. 2 komprenebla,
memkomprenebla. 3 simpla. · s.m. 4 indiĝeno. 5 =
aborígene. ¨ naturalmente 1 nature. 2 laŭnature. 3 simple.
4 kompreneble.
naturalidade s.f. 1 natureco. 2 simpleco. 3 naskiĝ-loko.
naturalismo s.m. 1 (fil.: doutrina filosófica e religiosa
dos que atribuem tudo à natureza, como primeiro princípio) naturalismo. 2 (reprodução exata da natureza nas artes) naturalismo.
naturalista s.2g. 1 (adepto
do naturalismo) naturalisto.
2 (especialista em ciências naturais, especialmente botânica e zoologia) natur-sciencisto.
naturalizar v. 1 regnanigi. 2 (jur.:
conceder a um estrangeiro os direitos dos cidadãos de um país) naturalizi. 3 (adotar um termo, um
costume etc. estrangeiro) naturalizi.
natureza s.f. 1 naturo. 2 speco. 3 karaktero. ¨ da natureza (tb. natural) natura, natur–: ciências
da natureza naturaj sciencoj,
natur-sciencoj. natureza própria esenco. || mudar
a natureza de
denaturi.
natureza-morta s.f. (pint.: gênero
de pintura que representa coisas ou seres inanimadas) muta naturo,
senviva sceno.
nau s.f. (hist., mar.: antiga navio arredondado,
tanto na forma do casco quanto no velame, maior que a caravela) navo.
náucore s.m. (zool.: gênero de insetos,
Naucoris, hemípteros, que compreende espécies da Europa e da Ásia) naŭkoro.
naufragar v. ŝip-droni,
droni.
Naum (bíbl.: um dos profetas menores) Naĥumo. Vd.
profeta.
naunacua s.f. (bot.) =
gergelim (Sesamum orientale, ‘semente’).
Nauru (geogr.: país da Oceania; cap.: Yaren;
símb.autom.: NRU) Nauro.
nauruano s.m. 1 (natural ou
habitante de Nauru, país da Oceania) naurano. 2 (ling.: língua falada
em Nauru) naura lingvo.
náusea s.f. naŭzo. ¨ causar náusea naŭzi.
nauseabundo adj. naŭza.
nausear v. naŭzi.
nauseativo adj. naŭza.
Nausica (lit.) = Nausícaa.
Nausícaa (tb.
Nausica)
(lit.: personagem da Odisseia, filha do rei dos feaces, que recolheu Ulisses
náufrago e o protegeu) Nausikao,
“Naŭsikaa”.
náutica s.f. navigacio.
náutilo s.m. (zool.: molusco cefalópode tetrabranquial
cuja concha é dividida em muitos compartimentos) naŭtilo.
navajo s.m. navaĥo.
navalha s.f. 1 razilo. · s.2g. 2 (mau
motorista) fuŝ-ŝtiristo,
fuŝ-veturigisto.
Navarra (hist.: antigo reino nas duas
vertentes dos Pirineus) Navaro.
navarro s.m. (natural ou habitante de
Navarra) navarano.
nave s.f. 1 (arq.:
espaço central, geralmente comprido e estreito, que atravessa a igreja do pórtico
até o altar) navo. 2 ŝipo. ¨ nave
espacial (astronáut.) spaco-ŝipo.
navegação s.f. 1 (mar.)
navigacio, navigado. 2 (ação
de determinar a posição de um pono no espaço utilizando métodos
trigonométricos) birado. ¨ navegação de alto-mar (mar.)
alta-mara
navigado. sistema de navegação 1 birada sistemo. 2 birilo.
navegador s.m. 1 (aquele que navega)
navigacianto,
ŝipveturanto, marveturanto. 2 (intern.) foliumilo, TTT-legilo. 3 (perito
encarregado, numa aeronave, navio ou submarino, dos cálculos de navegação) biristo.
navegar v. 1 navigacii, navigi, mar-veturi. 2
(determinar a posição de um ponto no
espaço utilizando métodos trigonométricos) biri. ¨ capaz de navegar (diz-se de navio) martaŭga.
naveta s.f. incenso-kesteto.
navio s.m. ŝipo. ¨ comandante de navio ŝipestro. navio cargueiro (tb. navio de carga) kargo-ŝipo. navio corsário 1 (mar.) korsar-ŝipo.
2 (mar.) kaper-ŝipo. navio de cabotagem bordŝipo. navio de carga kargo-ŝipo. navio de
guerra (mil.) milit-ŝipo.
navio fantasma fantomŝipo. navio frigorífico fridiga ŝipo. navio
porta-aviões aviadilo-ŝipo.
navio-aeródromo s.m. (mar.) =
navio porta-aviões.
Naxos (geogr.: ilha grega, a maior
das Cíclades) Nakso.
Nazaré (geogr.: cid. de Israel) Nazareto.
nazi adj. 1 (hist., pol.) = nazista. · s.m. 2 (hist., pol.) = nazista.
nazismo s.m. (hist., pol.) naziismo.
nazista adj.2g. 1 (hist., pol.) nazia. · s.2g. 2 (hist., pol.) nazio.
Nb (quím.) símb. de nióbio.
N.B. abrev. de note
bem, “nota bene”. Vd. notar.
n/c abrev. de: 1 nossa
carta. 2 nossa casa.
3 nossa conta.
Nd (quím.) símb. de reodímio.
N. da R. abrev. de nota
da redação.
N’Djamena (geogr.) =
Ndjamena.
Ndjamena (tb. N’Djamena)
(geogr.: cid. e cap. do Chade, anteriormente denominada Fort-Lamy) Niĝameno, Nĝameno. Vd. Fort Lamy.
N. do A. abrev. de Nota
do autor.
N. do E. abrev. de Nota
do editor.
ndongo s.m.
(bot.: Capsicum frutescens) = pimenta-malagueta.
N. do T. abrev. de Nota
do tradutor.
Ne 1 (quím.)
símb. de neônio.
NE 2 abrev. de nordeste.
N.E. abrev. de nordeste.
neandertal 1 s.2g. = homem de Neandertal.
Neandertal 2 (geogr.:
sítio pré-histórico da Alemanha) Neandertalo. ,¨ homem de Neandertal homo de Neandertalo.
neblina s.f. (met.) nebulo. || sob neblina, use luz baixa en nebulo uzu duonlumon.
Neblina (pico da) (geogr.: o ponto
mais alto do Brasil, situado no Amazonas) Pintmonto Neblino.
Nebrasca (geogr.)
= Nebraska.
Nebraska (geogr.: um dos Estados dos
EUA; cap.: Lincoln) Nebrasko.
nebulosa s.f. (astr.) nebul-astro,
nebulozo.
nebulosidade s.f. nebuleco.
nebuloso adj. 1 nuba. 2
nebula. 3 (fig.) morna.
necessade s.f. malsaĝaĵo, stultaĵo.
necessária s.f. 1 necesejo. 2 latrino.
necessário adj. 1 necesa. 2 bezona. 3 nepra. ¨ absolutamente necessário nepra.
necessidade s.f. 1 neceso. 2 bezono. 3 mizero. ¨ sem necessidade senbezone.
necessitado adj. 1 mizera. · s.m 2 mizerulo.
necessitar v. 1 necesigi. 2 bezoni. 3 postuli.
neciomancia s.f. = necromancia.
necr(o)- el.comp. (significa “morto,
cadáver”) nekro-: necrópole nekropolo.
necrobiose s.f. (med.: morte dos elementos
anatômicos num organismo vivo, em consequência do estado senil ou mórbido
desses elementos) nekrobiozo.
necrofilia s.f. (psiq.: mania ou aberração
moral que arrasta para a profanação sensual de cadáveres) nekrofilio.
necróforo s.m. (zool.: besouro necrófilo,
Necrophorus, que enterra cadáveres de pequenos animais para neles
depositar seus ovos) nekroforo.
necrologia s.f. (relação de óbitos) morto-listo.
necrológico adj. nekrologa: informações necrológicas nekrologaj
informoj.
necrológio s.m. 1 (notícia
biográfica de pessoa recentemente falecida) nekrologo. 2 = necrologia (‘relação’).
necromancia s.f. (na antiguidade, suposta
arte de adivinhar o futuro pela evocação dos mortos) nekromancio.
necrópole s.f. 1 (grande
cemitério subterrâneo entre os povos antigos) nekropolo. 2 tombejo, mortintejo.
necropse s.f. = necropsia.
necropsia s.f. (tb. autópsia) (med.:
exame de cadáveres) nekropsio.
necroscopia s.f. (med.) nekropsio.
necrosar v. (produzir necrose em) nekrozi.
necrose s.f. (med.: morte patológica de
um tecido ou de um osso de um organismo vivo) nekrozo.
necrotério adj. kadavrejo.
néctar s.m. (bot.: solução açucarada
produzida pelos vegetais) nektaro,
flor-mielo.
nectarina s.f. (bot.: pêssego liso de
caroço livre, produzido por seleção genética, no sul do Brasil) nektarino.
nedungo s.m.
(bot.) = pimenta-malagueta (Capsicum frutescens).
nefasto adj. 1 pereiga. 2 fatala.
nefélio s.m. (med.: pequena mancha na
camada exterior da córnea, a qual deixa passar a luz como através de uma nuvem)
nefelio.
nefômetro s.m.
(met.: instrumento para medir a
extensão ou o grau de nebulosidade) nefometro.
nefrite s.f. (med.) reno-malsano. ¨ nefrite crônica (med.: doença de
Bright) brajta malsano, kronika nefrito.
nefropídeo s.m. (zool.) omaro. ¨ nefropídeos (zool.) omaredoj.
Neftali (bíbl.: filho de Jacó e ancestral de uma
tribo no Norte da Palestina) Naftalio.
negação s.f. 1 (gram.) negacio, nea vorto.
2 (lóg., mat.) negacio.
negar v. 1 nei. 2 rifuzi. 3 negi. ¨ negar com a cabeça kapnei.
negativa s.f. 1 neo. 2 rifuzo. 3 nea respondo. 4 nea vorto.
negativo adj. 1 nea. 2
(gram.) negativa. ¨ gesticular
negativamente a cabeça kap-nei.
negatoscópio s.m.
(med.: aparelho destinado a facilitar o exame dos negativos
radiográficos) negatoskopo.
negatrão s.f. (fís.) =
négatron.
négatron s.m. (fís.: o elétron) negatono.
negiló s.m. (bot.) =
beringela (Solanum melongena).
négligé [Fr.] s.m.
(vest.) negliĝo.
negligenciar v. 1 malzorgi. 2 neglekti.
negocial adj. negoca.
negociante s.2g. negocisto.
negociar v. komerci.
negócio s.m. 1 negoco. 2 afero. 3 (fam.) umo, aparato,
ileto, ilo. ¨ negócio da China tre profitodona negoco.
negridão s.f. mallumo.
negrina s.f. (zool.) = fulígula (Aythya fuligula).
Negrinho do Pastoreio (etn.: personagem de uma lenda brasileira) Paŝteja Negreto (ou Nigruleto).
negrito adj. 1 (tip.) grasa. · s.m. 2 (tip.) gras-tipo.
negro adj. 1 nigra. · s.m. 2 negro. 3 nigrulo.
¨ negro como carvão karbe nigra.
Negro (mar) s.m.
(geogr.: mar interior entre a Europa e a Ásia) Nigra Maro.
negro-de-fumo s.m. =
pó-de-sapato.
negrume s.m. mallumo.
negrura s.f. mallumo.
neguila s.f. (bot.) =
gergelim (Sesamum orientale, ‘semente’).
Neisse (geogr.: rio da Europa, entre a
Alemanha e a Polônia) Niso,
Nisa.
nelore s.m. (zool.: certa raça de gado zebu) neloro*.
nelumbo s.m. (bot.: designação comum às plantas do
gênero Nelumbo) nelumbo.
nem adv. 1 nek. 2 eĉ ne. 3 ankaŭ
ne. ¨ nem... nem... nek... nek... nem bem nem
mal iele, iome, duone
malbone. nem
uma coisa nem outra nek pikite, nek hakite. || nem parece que choveu eĉ ne
ŝajnas, ke pluvis. parece que nem choveu ŝajnas, ke
eĉ ne pluvis.
Neman (geogr.: rio da Europa
oriental) Nemano.
nematelminte s.m.
(zool.: espécime dos nematelmintos) faden-vermo, nemathelminto.
nematelmintes s.m.pl. (zool.: classe de
vermes que compreende os vermes cilíndricos, tubulosos ou filiformes, que são
quase todos parasitos) nemathelmintoj.
nematoides s.m.pl. (zool.: ordem de
helmintos cilíndricos e filiformes) nematodoj.
Nêmea (mit.) = Nemeia.
Nemeia (tb. Nêmea)
(mit.: região da Argólida, que o leão, morto por Hércules, devastava) Nemeo.
Nêmesis (mit.: na mitologia grega, deusa
da vingança) Nemezo.
Nemrod (bíbl.) = Nimrod.
nena s.f. (bot.) = dedaleira (‘designação comum’).
nenê s.2g. = bebê.
Nenétsia (distrito de) (geogr.:
distrito autônomo da Rússia) Nenecio.
Vd. nenétsio.
nenétsio* adj. 1 (relativo
ao distrito autônomo de Nenétsia, na Rússia, ou aos seus naturais ou habitantes)
neneca*. · s.m. 2 (natural
ou habitante do distrito autônomo de Nenétsia, na Rússia) neneco.
nenhum pron.indef. 1 neniu: nenhum profissional poderia
fazê-lo neniu profesiulo povus ĝin fari. Obs.:
compare-se com nem um profissional
poderia fazê-lo eĉ profesiulo ne povus ĝin fari. Vd.
nem um. 2 nenia. ¨ em nenhum lugar nenie.
nenúfar s.m.
1 (bot.) = lótus (Nymphaea
lotus). 2 (bot.) = ninfeia (‘designação
comum’).
ne(o)- el.comp.
(significa “novo”) neo/,
nov–, ĵus–: neófito neofito. neozelandês novzelanda. neochegado ĵusveninto.
neocaína s.f.
(farm.) =
procaína.
neocaledônio adj.
1
(geogr.: relativo à Nova Caledônia ou aos seus naturais ou habitantes) nov-kaledonia. · s.m. 2 (geogr.: natural ou habitante
da Nova Caledônia) nov-kaledoniano.
neochegado s.m.
(tb. recém-chegado) ĵus-veninto.
neócia * s.f. (bot.:
designação comum às orquídeas do gênero Neottia,
da família das orquidáceas) neotio.
neodímio s.m.
(quím.: elemento químico de número atômico 60; símb.: Nd) neodimo.
neófito s.m. 1 (indivíduo
recém-convertido a uma religião) neofito. 2 (fig.: principiante em um estudo, em uma
arte, filosofia etc.) neofito.
neoformação s.f. (pl.: neoformações) =
neoplasia.
neogrego adj.
(que se refere à Grécia moderna) nov-greka.
neolatino adj. (ling.: diz-se de família linguística originada do latim) latinida. ¨ língua
neolatina (ling.) latinida lingvo.
neoliberal adj. (pol., econ.) nov-liberala.
neoliberalismo s.m. (pol., econ.) nov-liberalismo.
neolítico s.m. (tb. período neolítico, idade da pedra polida) (inic.maiúsc.)
(cron., arql.: última divisão da Idade da Pedra, caracterizada pelo uso de
artefatos de pedra polida, pelo desenvolvimento da agricultura e pela domesticação
de animais) neolitiko, temp-aĝo de la polurita
ŝtono. Vd. paleolítico.
neologia s.f. (inclinação
para o uso de neologismos) neologismemo.
neologismo s.m. 1 (ling.:
palavra ou expressão nova numa língua) neologismo. 2 (inclinação para o uso de neologismos) neologismemo.
neologista s.2g. 1 (tb. neólogo, neologizante) (aquele
que faz uso ou é simpatizante de neologismos) neologo. 2
(tb. neólogo, neologizante)
(indivíduo com tendência para usar neologismos) neologismemulo.
neologizante s.2g. = neologista.
neólogo s.m. =
neologista.
neon s.m. (quím.) =
neônio.
néon s.m. (quím.) =
neônio.
neônio s.m. (tb. néon, neon)
(quím.: elemento químico de número atômico 10; símb.: Ne) neono.
neoplasia s.f. (tb. neoplastia, neoformação) (med.:
renovação dos tecidos orgânicos, por aderência ou autoplastia) neoplazio.
neoplastia s.f. (med.) = neoplasia.
neoplatonismo s.m. (fil.: escola filosófica
alexandrina surgida no séc. 2º e em expansão até o séc. 5º, que interpreta o
platonismo de forma mística e espiritualista) nov-platonismo.
neoprene s.m. (tb. neopreno, neoprênio) (quím.:
borracha sintética preparada por polimerização do cloropreno; fórm.: (C4H5Cl)n) neopreno.
neoprênio s.m. (quím.) = neoprene.
neopreno s.m. (quím.) = neoprene.
Neoptólemo (mit.) = Pirro.
neozelandês adj. (pl.: neozelandeses; fem.: neozelandesa) 1 (relativo à Nova
Zelândia ou aos seus naturais ou habitantes) nov-zelanda. · s.m. 2 (natural ou habitante da Nova Zelândia) nov-zelandano.
Nepal (geogr.: país da Ásia; cap.: Katmandu;
símb.autom.: NPL) Nepalo.
nepalês s.m. (tb. nepali)
(ling.: língua do Nepal) nepala
lingvo.
nepali s.m. (ling.) =
nepalês.
nepente s.m. (bot.) = nepentes (‘designação
comum’).
nepentes s.m.2n. (tb. nepente)
(bot.: designação comum às plantas do gênero Nepenthes, da família das nepentáceas) nepento.
néper s.m. (fís.: unidade logarítmica
de decremento usada para expressar a relação entre duas correntes, duas tensões
ou grandezas análogas de outros domínios; símb.: Np) nepero.
Neper (John) = John Napier.
neperiano adj. (relativo a John Neper ou
a cada uma das suas invenções matemáticas) nepera. Vd. logaritmo neperiano.
nêpeta s.f. (bot.: designação comum às
plantas do gênero Nepeta, da família
das labiadas) nepeto. Vd. gatária.
nepotismo s.m. (favorecimento
de parentes) nepotismo.
neptúnio s.m. (quím.) = netúnio (‘elemento
químico’).
nerd
[Ing.] s.2g. 1 inteligentulo. 2
intelektulo. 3 lernemulo. 4 studemulo. 5 sci-volemulo.
6 strangulo. 7 pedanto.
nereida s.f. (zool.: designação comum
aos vermes marinhos do gênero Nereis,
da família dos nereídeos) nereido.
Nereu (mit.: na mitologia grega, deus
do mar, pai das Nereidas) Nereo.
nério s.m. (bot.: gênero de arbusto, Nerium) nerio.
Nero 1 (pren.masc.) Nerono.
Nero 2 (hist.:
imperador romano, 37–68) Nerono.
nervo s.m. (anat.) nervo. ¨ nervo ciático (anat.) iskiato. nervo depressor (anat.: um ramo do nervo
laríngeo) depresora nervo: o nervo depressor abaixa a pressão
arterial la depresora nervo
malaltigas la arterian tension. nervo maxilar (anat.) maksila nervo. nervo
olfativo (anat.) olfakta nervo. nervo óptico (anat.: aquele que compõe o segundo par de
nervos cranianos, de função sensitiva, e transporta para o cérebro as
informações visuais da retina) opta nervo.
nervoso adj. 1 (relativo
a nervo) nerva: sistema nervoso nerva sistemo. 2 nervoza. 3 ekscitita. · s.m. 4 nervomalsano.
nervura s.f. nervuro.
néscio adj. malsaĝa.
nêspera s.f. 1 (bot.:
fruto da nespereira, [Eriobotrya
japonica]) japania
eriobotri-bero, eriobotri-bero.. 2 (bot.:
fruto da nespereria [Mespilus germanica])
germania mespil-bero, mespil-bero.
nêspera-da-europa s.f.
(bot.: fruto da nespereira-da-europa) germania mespil-bero.
nespereira s.f.
1 (bot.: árvore da família das rosáceas, Eriobrotrya japonica) japania eriobotrio. 2 (bot.: designação comum às
árvores do gênero Mespilus, da
família das rosáceas) mespilo.
nespereira-da-europa s.f.
(bot.: árvore da família das rosáceas, Mespilus
germanica) germania
mespilo.
nespereira-do-japão s.f.
(bot.) =
nespereira (Eriobotrya japonica).
nesse contr. 1 en tiu. 2 en tia. 3 tiun. 4 tian. ¨ nesse caso tiam.
Nesso (tb. Nessus)
(mit.: na mitologia grega, centauro que tentou raptar Dejanira, e cuja túnica
envenenada matou Hércules) Nesso,
Neso.
Nessus (mit.) = Nesso.
nestor 1 s.m. (zool.) =
papagaio-da-nova-zelândia (Nestor notabilis).
Nestor 2 (pren.masc.)
Nestoro.
Nestor 3 (mit.,
lit.: na mitologia grega, rei de Pilos, herói da guerra de Troia, protótipo do
conselheiro sábio) Nestoro.
Nestório 1 (pren.masc.)
Nestorio.
Nestório 2 (patriarca
de Constantinopla, c.380–451) Nestorio.
neto s.m. nepo. ¨ neta nepino. netos posteularo.
netúnio s.m. (quím.: elemento químico
de número atômico 93; símb.: Np) neptunio.
Netuno 1 (mit.:
deus romano da água e, após ser assimilado ao deus grego Posêidon, também do
mar) Neptuno. Vd. Posêidon.
Netuno 2 (astr.:
planeta do sistema solar, o oitavo a partir do Sol) Neptuno.
neuma s.m. (mús.: no cantochão,
passagem melismática entoada como uma só sílaba e, em princípio, emitida com um
sopro só) neŭmo.
neurastenia s.f. (med.) neŭrastenio.
neurilema s.m. (anat.) = nevrilema.
neur(o)- el.comp. (significa
“nervo”, “tecido nervoso”) neŭro, nervo: neurite
neŭrito.
neuroaxônio s.m. (anat.) = axônio.
neurociência s.f. neŭroscienco.
neurolema s.m. (anat.) = nevrilema.
neurologia s.f. (tb. nevrologia) (med.: especialidade médica que se dedica
ao estudo e tratamento das doenças que atingem o sistema nervoso central e
periférico) neŭrologio, nervologio.
neurologista s.2g. (tb. nevrologista) (med.: aquele que se dedica à neurologia) neŭrologo, nervologo.
neuroma s.m. (med.: tumor formado por
células nervosas) nervomo.
neuromediador adj.s.m. (bioq.) = neurotransmissor.
neurônio s.m. (anat.: célula
do sistema nervoso constituída de corpo celular (núcleo e citoplasma),
dendritos e axônio) neŭrono, nervo-ĉelo.
neuropeptídeo adj. 1 (bioq.:
relativo a neuropeptídio) neŭropeptida.
· s.m. 2 (bioq.) = neuropeptídio.
neuropeptídico adj.
(bioq.: relativo a neuropeptídio) neŭropeptida.
neuropeptídio s.m. (bioq.: cada um dos
peptídios sintetizados pelos neurônios e envolvidos em alterações de longo
termo no sistema nervoso) neŭropeptido.
neuróptero s.m. (zool.: espécime dos
neurópteros) neŭroptero.
neurópteros s.m.pl. (zool.: ordem (Neuroptera) de insetos holometabólicos
cujas asas membranosas e transparentes são percorridas por nervuras
articulares) neŭropteroj.
neurotransmissão (bioq.: processo
segundo o qual uma célula nervosa transmite a outra célula um impulso nervoso) neŭrotransmisio.
neurotransmissor adj. 1 (bioq.: relativo a
neurotransmissão) neŭrotransmisia. · s.m. 2 (bioq.: substância que, liberada por célula
nervosa, transmite impulso nervoso a outra célula) neŭrotransmisiilo,
neŭrotransigilo.
nêurula (biol.: estágio do
desenvolvimento embrionário dos vertebrados, em que se forma o esboço do
sistema nervoso) neŭrulo.
Vd. gástrula, blástula.
neutral adj. (pl.: neutrais) neŭtrala.
neutrão s.m. (pl.: neutrões) (fís.) =
nêutron.
neutrino s.f. (fís.:
partícula elementar do grupo dos léptons) neŭtrino.
neutro adj. 1 neŭtrala. 2 neŭtra.
neutrófilo s.m. (biol.: leucócito que fixa
os corantes neutros) neŭtrofilo.
nêutron s.m. (pl.: nêutrons,
neutrones) (tb. neutrão) (fís.: partícula
elementar de carga nula; símb.: n) neŭtrono.
Neva (geogr.:
rio da Rússia) Nevo.
nevada 1 s.f. (met.) neĝo-pluvo.
Nevada 2 (geogr.:
um dos Estados dos EUA; cap.: Carson City) Nevado.
nevado s.m. (neve endurecida, em processo de se tornar gelo glacial) nevajo.
neve s.f. neĝo. Vd. nevado. ¨ neve compactada nevajo. neve solidificada firno.
nêveda s.f. (bot.) =
erva-das-azeitonas (Satureja calamintha).
nêveda-dos-campos s.f.
(pl.: nêvedas-dos-campos)
(bot.) =
gatária (Nepeta cataria).
nêveda-dos-gatos s.f. (pl.: nêvedas-dos-gatos) (bot.) =
gatária (Nepeta cataria).
nevo (med.: anomalia congênita
circunscrita da pele, causada por pigmentação ou vascularização excessivas) nevuso.
névoa s.f. (met.) nebulo.
nevoeira s.f. (met.) nebulo.
nevoeiro s.m. nebulego.
nevralgia s.f. (med.) nervo-doloro,
neŭralgio.
nevrilema s.m. (tb. neurilema, neurolema, bainha de Schwann)
(anat.: membrana celular muito delgada que reveste exteriormente cada fibra
nervosa) nervilemo,
ŝvana ingo.
nevr(o)- el.comp. (significa
“nervo”, “tecido nervoso”) neŭro, nervo:nevrite
neŭrito.
nevroma s.m. (med.) = neuroma.
nevropata adj. (med.) nervo-malsana.
New Age [Ing.] loc.subst. = Nova Era.
New Brunswick n. (geogr.) = Nova Brunswick.
New Hampshire (geogr.: um dos
Estados dos EUA; cap.: Concord) Nov-Hampŝiro.
newton s.m. (fís.: unidade de força do SI;
símb.: N) neŭtono. ¨ newton por metro (fís.: unidade de tensão
superficial; símb.: N/m) neŭtono por metro.
Newton (Isaac) (físico inglês,
1643-1727) Neŭtono.
New York n. (geogr.) = Nova Iorque.
nexo s.m. 1 senco. 2 rilato.
NGB s.f. sigl. de Nomenclatura Gramatical Brasileira.
NGP s.f. sigl. de Nomenclatura Gramatical Portuguesa.
ngui s.m. (econ.: 1/100 de guacha ou kwacha zambiano, moeda
da Zâmbia) gveo.
ngultrum s.m. (econ.:
moeda do Butão; = 100 chetrum) nultrumo.
nhá benta s.f. (pl.: nhás-bentas) (cul.: certo doce de marshmallow e
chocolate) marŝmal-bombono.
nheengatu s.m. (tb. língua geral amazônica, tupi
moderno) (ling.: língua desenvolvida a partir do tupinambá, falada ao longo de
todo o vale amazônico até a fronteira com o Peru, na Colômbia e na Venezuela) nengatuo, moderna
tupia lingvo.
nhoque s.m. (cul.: massa feita à base de batata e farinha de trigo, típica da
cozinha italiana, dividida em pequenas porções arredondadas) knedliko, pasto-bulo,
knedlo, kned-bulo, nokoj.
ni 1 s.m. (décima terceira letra do alfabeto grego: N,
n) nuo, “nu”.
Ni 1 (quím.)
símb. de níquel.
Niágara (geogr.: rio da América do
Norte) Niagaro.
Niágara (Cataratas do) (geogr.:
agrupamento de várias quedas d’água localizadas no rio Niágara, na América do
Norte) katarakto de Niagaro.
Niamey (geogr.: cid. e cap. do Níger) Niameo.
Niassa (lago) (geogr.:
antiga denominação do lago Maláui, na África) Njasa Lago.
nibble [Ing.] s.m. (inf.: metade de um “byte”; semiocteto)
bit-kvaro, duon-bajto.
Nibelung (mit.: rei dos
nibelungos) Nibelungo. Vd. nibelungos.
nibelungos s.m.pl. (mit.:
anões da mitologia germânica, possuidores de grandes riquezas e que têm
Nibelung como rei) Nibelungoj.
Vd. Canção dos Nibelungos, O Anel dos Nibelungos.
Nicarágua f. (geogr.: país da América
Central; cap.: Manágua; símb.autom.: NIC) Nikaragvo. Vd. nicaraguense,
nicaraguano.
nicaraguano adj.s.m. = nicaraguense.
nicaraguense \gü\ adj.2g.
1 (relativo à Nicarágua ou aos seus naturais ou habitantes) nikaragva.
· s.2g. 2 (natural ou habitante da
Nicarágua) nikaragvano.
Nice (geogr.: cid. da França) Nico.
Niceia (geogr.: antigo de nome de
Iznik, cid. da Turquia, onde se realizaram dois concílios ecumênicos) Niceo.
Nichiren = Nitiren.
nichirenismo s.m. =
nitirenismo.
nicho s.m. (abertura ou vão em parede para colocar uma
estátua, um vaso etc.) niĉo.
nick [Ing.] s.m. (intern.) = apelido (‘nome de usuário IRC’).
nickel (econ.:
moeda de 5 cents, nos EUA, Canadá etc.) kvincendo.
nickname [Ing.] s.m.
(intern.) =
apelido (‘nome de usuário IRC’).
nicociana s.f. (bot., ant.) tabako. Vd. nicotiana.
Nicodemo (pren.masc.) Nikodemo.
Nicodemos (pren.masc.) Nikodemo.
nicol s.m. (pl.: nicóis) (tb. prisma de Nicol) (fís.: prisma de calcita, constituído por um romboedro de
espato-da-islândia, que só deixa passar o raio extraordinário) Nikola prismo,
nikolo.
Nicol (William) (físico britânico, c.1768–1851) Nikolo. Vd. nicol
(‘prisma’).
nicolaítas s.m.pl. (bíbl.: seita herética condenada no livro
do Apocalipse) nikolaitoj.
Nícolas (pren.masc.) Nikolao.
Nicolau (pren.masc.) Nikolao.
Nicolau (são) (bispo de Mira, na Lícia, que teria dado
origem ao Papai Noel, séc. 4º) Sankta Nikolao.
Nicósia (geogr.: cid. e cap. de Chipre)
Nikozio.
nicotiana s.f. (bot.:
designação comum às ervas e arbustos do gênero Nicotiana, da família das solanáceas, entre as quais
se encontram o fumo-de-jardim e o tabaco)
nikotiano. Vd. nicociana.
nicotina s.f. (farm.: alcaloide encontrado no tabaco; fórm.: C10H14N2) nikotino.
nictação s.f. (pl.: nictações) (ato de abaixar ou levantar as
pálpebras sob impressão de luz intensa) niktacio.
nictalope s.2g. (med.: indivíduo que sofre de
nictalopia) niktalopiulo.
nictalopia s.f. (tb. cegueira noturna) (med.: incapacidade de enxergar
à noite ou na penumbra) niktalopio.
Vd. hemeralopia.
nictante adj.2g.
=
nictitante.
nictitante adj.2g.
(tb. pestanejante,
nictante) (que pisca frequentemente) palpebrumanta. Vd. membrana nictitante.
nidoroso adj. (que tem cheiro desagradável,
que tem bafio) nidora.
niela s.f. =
nigelo (‘incrustação’).
nielo s.m. =
nigelo (‘incrustação’).
Niénets (distrito de) (geogr.:
distr. da Rússia) Nenecio*.
Nietzsche (Friedrich) (filósofo alemão,
1844–1900) Niĉeo.
nigela s.f. 1 (bot.: designação comum às plantas do gênero Nigella, da família das ranunculáceas) nigelo. 2 =
nigelo (‘incrustação’).
nigelo s.m. (incrustração, com esmalte preto, sobre
figura cavada em obra de ourivesaria) nielo.
Níger 1 (geogr.:
rio da África) Niĝero.
Níger 2 m. (tb. República do Níger) (geogr.: país da
África; cap.: Niamey) Niĝero, Niĝerlando, Niĝera Respubliko.
Níger (República do) f. (geogr.) = Níger (‘país’).
nigerense adj. 1 (relativo à
República do Níger) niĝera,
niĝerlanda. 2 (relativo aos naturais ou habitantes da República
do Níger) niĝera, niĝerlandana. Vd. nigeriano (‘da Nigéria’). · s.2g. 3 (natural ou habitante da República do Níger) niĝerano,
niĝerlandano. Vd. nigeriano
(‘da Nigéria’).
Nigéria (tb. República Federal da Nigéria) (geogr.: país da África; cap.: Abuja) Niĝerio, Federacia Respubliko
Niĝerio. Vd. Níger (‘país’).
Nigéria (República Federal da) (geogr.)
= Nigéria.
nigerino adj. 1 (relativo à
República do Níger) niĝera,
niĝerlanda. 2 (relativo aos naturais ou habitantes da República
do Níger) niĝera, niĝerlandana. Vd. nigeriano (‘da Nigéria’). · s.m. 3 (natural ou habitante
da República do Níger) niĝerano, niĝerlandano. Vd. nigeriano (‘da Nigéria’).
Nigrícia (geogr.) =
Sudão.
nigromancia s.f.
=
necromancia.
niilismo s.m. (fil.: doutrina negativista de qualquer forma
de crença) nihilismo.
niilista adj.2g. 1 nihilisma. 2 nihilista. · s.2g. 3 (fil.:
partidário do niilismo) nihilisto.
niilístico
adj. 1
nihilisma. 2 nihilista.
Nijmegen n. (tb. Nimegue, Nimega) (geogr.: cid. dos Países Baixos) Nimego.
nilgó s.m. (zool.: grande antílope asiático, Boselaphus
tragocamelus) boselafo.
Nilo s.m. (geogr.: rio da África) Nilo.
Nilo (Cataratas
do) (geogr.: série de quedas d’água – seis, na antiguidade – localizadas ao
longo do rio Nilo, na África) Kataraktoj
de Nilo.
Nilo Azul s.m. (geogr.: nome do rio Nilo a partir de Cartum) Nilo Blua, Blua Nilo.
Nilo Branco s.m. (geogr.: nome do rio Nilo antes de Cartum) Nilo Blanka, Blanka Nilo.
nilpotente adj. (mat.) nul-potenca, nilpotenta.
nimbo s.m. 1 nimbo, aureolo.. 2 (met.: nuvem espessa
e cinzenta, de baixa altitude, que facilmente se desfaz em chuva ou neve) nimbuso. Vd. cúmulo-nimbo, cúmulo, nimbo-estrato.
nimbo-cúmulo s.m. (met.: nuvem
geralmente escura e carregada, que prenuncia o trovão, a tempestade, e que, por
causa dos cristais de gelo, toma uma forma que lembra a de torreões
superpostos) kumulonimbuso. Vd. cúmulo,
nimbo, nimbo-estrato.
nimbo-estrato s.m. (met.:
nuvem de chuva da cor do chumbo, constituída de massa espessa e de forma
maldefinida) nimbostratuso. Vd. cúmulo, nimbo, nimbo-cúmulo.
Nimega (geogr.) =
Nijmegen.
Nimegue (geogr.) = Nijmegen.
Nimes (geogr.: cid. da França) Nimeso.
Nîmes (geogr.) = Nimes.
ninar v. luli. ¨ canção de ninar lulkanto, lulkanteto. cantiga de ninar lulkanto, lulkanteto. ninar de mansinho luleti.
ninfa s.f. 1 (mit.) nimfo.
2 (zool.: estágio imaturo dos insetos
hemimetabólicos) nimfo. 3 (zool.)
= pupa.
ninfeácea s.f. (bot.: espécime das ninfeáceas) nimfeaco. ¨ ninfeáceas (bot.: família de
plantas, Nymphaeaceae) nimfeacoj.
ninfeia s.f.
1 (bot.: designação comum às ervas do gênero Nymphaea, da família das ninfeáceas) nimfeo. 2
(bot.) = gólfão-branco (Nymphaea alba). 3 (bot.)
= lótus (Nymphaea lotus).
ninfomania s.f. (med.: furor uterino,
desejo sexual doentio irresistível da mulher) nimfomanio.
Nimrodo (bíbl.: personagem bíblico,
tido como o primeiro poderoso da terra) Nimrod, Ninrode, Nemrod.
ninguém pron.indef. neniu. ¨ de ninguém nenies.
Ningxia (geogr.: região autônoma da China; cap.: Yinchuan) Ninŝao,
Ningŝjao.
ninhada s.f. kovitaro.
ninharia s.f. bagatelo.
ninho s.m. nesto.
Nínive (geogr.: cid. da antiga Mesopotâmia,
cap. da Assíria) Ninevo,
“Nineve”.
ninja s.m. (guerreiro japonês) ŝinobo,
ninĵao.
Ninrode (bíbl.) = Nimrod.
Niobe (mit.) = Níobe.
Níobe (tb. Niobe)
(mit.: na mitologia grega, filha de Tântalo e esposa de Anfião, personificação
da dor materna) Niobo,
“Nioba”.
nióbio s.m. (quím.: elemento químico de número
atômico 41; símb.: Nb) niobo. Vd. colômbio.
nipa s.f. (bot.: designação comum às palmeiras do gênero Nypa, da família das palmas, com apenas
uma espécie, a Nypa fruticans) nipao.
Nipão (geogr.) = Nippon.
niple s.m. (técn.: peça cilíndrica, com
roscas externas nas duas extremidades ou apenas em uma, usada para ligação de canos
ou de tubos, ou entre estes e outras peças) niplo.
nipônico adj. 1 (relativo ao Japão
ou aos japoneses) japana. · s.m. 2 (natural
ou habitante do Japão) japano. 3 (ling.: língua falada no Japão)
japana
lingvo.
Nippon (geogr.:
forma de origem japonesa do nome do Japão) Nipono, Japanujo, Japanio.
níquel s.m. 1 (quím.:
elemento químico de número atômico 28; símb.: Ni) nikelo. 2 nikel-monero. 3 mono.
nirvana s.m. (fil., rel.: a bem-aventurança prometida pelo
budismo aos seres que vencem os desejos e se libertam da lei dos renascimentos)
nirvano.
Nisa (geogr.) = Neisse.
nissan [Heb.] s.m.
(cron.: sétimo mês do ano civil judaico) nisano.
nistagmo s.m. (med.: oscilação do globo do olho em torno do
seu eixo horizontal ou vertical) nistagmo.
Niterói (geogr.: cid. do Estado do Rio de Janeiro) Niterojo.
nítido adj. 1 klara. 2 brila, rebrila.
Nitiren (monge budista japonês, 1222-1282) Niĉireno.
nitirenismo s.m. (rel.: ramo
japonês do budismo baseado nos ensinamentos de Nitiren) niĉirenismo.
nitônio s.m. (quím.: antiga denominação do radônio;
símb.: Nt) nitono. Vd.
radônio.
nitrato s.m. (quím.) nitrato.
nitreto s.m. (quím.: composto de nitrogênio e outro
metal) nitrido.
nítrico adj. (quím.) nitrata: ácido nítrico nitrata
acido.
nitr(i/o)- el.comp. (quím.: significa “nitrogênio”) nitro.
nitrilo s.m. (quím.) nitrilo.