c, C s.m. 1 (terceira
letra do alfabeto português) c,
C. · abrev. 2
C. calçada.
3 c. capítulo. 4
c. cena. 5 c. cento.
6 c. “circa”, cerca de. · símb. 7 c centi-. 8 C (fís.) coulomb. 9 C (mús.) dó.
10 C (quím.)
carbono.
c/ abrev. de 1 caixa.
2 com. 3
conta.
oC símb.
de grau Celsius.
C.a abrev. de companhia.
cá 1 adv. ĉi tie, tie
ĉi. ¨ de
dois anos para cá de du jaroj. para cá ĉi tien, tien ĉi. para
lá e para cá tien kaj reen.
cá 2 s.m. (pl.: cás) = capa (‘letra grega’).
cã 1 s.f. (cabelo
branco) blanka haro.
cã 2 s.m. (título de
imperadores mongóis) ĥano.
Ca (quím.) símb. de cálcio.
caá s.m. (bot.) = mate (Ilex paraguarienses).
Caaba (edificação cúbica no centro da Grande Mesquita
de Meca) Kaabo. Vd. Pedra Negra.
caacica s.f. (bot.) =
erva-de-santa-maria (Chenopodium ambrosioides).
caaetê s.m. (bot.) = mate (Ilex paraguarienses).
caagambá s.m. (bot.) =
manacá (‘designação comum’).
caama s.m.
(zool.) = búbalo (Alcelaphus buselaphus).
caataia s.f. (bot.) = casca-de-anta (Drymis winteri).
caatinga s.f. 1 sekejo. 2 vepro.
caaxixá s.m. (bot.) = erva-moura (Solanum nigrum).
caba s.f.
(zool.: marimbondo) krabro.
cabaça s.f. 1 (bot.: fruto do
cabaceiro) kalabaso. 2 (vasilha feita com esse fruto) kalabaskruĉo.
cabaceira s.f. (bot.) kalabasujo.
cabaceiro s.m. (bot.) kalabasujo.
cabaço s.m. 1 =
cabaça. 2 (vulg., anat.) himeno.
cabaio s.m. (zool.) = cobaia (Cavia porcellus).
cabal adj.2g. (pl.: cabais) 1 plena. 2 ĝusta.
cabala s.f. 1 (fil., rel.: sistema filosófico-religioso
judaico de origem medieval) kabalo. 2 (fig.) maĥinacio. 3
(fig.: intriga) kaŝ-ago, intrigo.
cabalar v. 1 intrigi. 2 (viglege) varb-klopodadi.
cabalista adj.
1 (relativo a
cabala) kabala. 2 (relativo
a cabalismo) kabalisma. 3 (relativo a pessoa que é versada na cabala) kabalista. · s.2g. 4
(pessoa versada na
cabala) kabalisto.
cabalístico adj. 1 (relativo a cabala) kabala. 2 (fig.) mistera, sekreta. ¨ ato cabalístico kabalaĵo. palavra cabalística
kabalaĵo.
cabana s.f. 1 (habitação pequena e/ou simples, geralmente em
local afastado, feita com materiais rústicos ou de pouco valor e sem
acabamento) kabano. 2 (choça, choupana, tugúrio) kabano, pajlo-kabano,
pajlo-kovrita dometo, domaĉo. ¨ cabana de caça ĉas-kabano. cabana
feita de paus ŝtip-kabano.
cabana feita com ramos branĉ-kabano. cabana feita de argila e palha ter-kabano.
cabaré s.m. 1 (casa de diversões onde
se bebe e dança e, em geral, se assiste a espetáculos de variedades) kabareto. 2 danc-drinkejo.
cabaz s.m. 1 korbo. 2 junka korbo.
cabazada s.f. = quantidade.
cabear * v. (E-o: agir como Kabe, que abandonou o movimento
esperantista, depois de uma fase de intensa dedicação) kabei.
cabeça \ê\ s.f. 1 (anat.) kapo. 2 ĉefo. 3 (mús.: numa figura de nota, parte
representada por uma elipse) kapo. 4
(parte metálica do martelo, em
contraste com o cabo) martel-kapo. 5
(tb. face)
(parte do martelo oposta à orelha, geralmente plana, e que é usada para bater) martel-faco. ¨ afirmar com a cabeça kap-jesi. anuir com a cabeça kap-jesi. cabeça de
alho ajlo, ajla bulbo,
ajlo-bulbo. cabeça de cilindro (técn.) kulaso. cabeça de verbete (tb. entrada
de verbete, unidade léxica) (lex.: palavra ou
grupo de palavras que abre um verbete, sendo objeto de definição e informação) kap-vorto. cabeça pequena kapeto. comida feita de cabeça
de boi (ou de
porco) kapaĵo. da cabeça kapa. de cabeça 1 kapa. 2 (de cor, de memória) parkere.
de cabeça descoberta nudkapa. de cabeça para baixo kapo-malsupre. de quebrar a cabeça
kaprompa. de sua cabeça konsultinte neniun. dor de cabeça kap-doloro. gesticular afirmativamente com a cabeça
kap-jesi. inclinação de cabeça
kap-klino, kapo-klino: com uma inclinação de cabeça ele cumprimentou as
senhoras per kapklino li
salutis la sinjorinojn. meter na cabeça enkapigi. movimento de cabeça
kap-movo. negar
com a cabeça kap-nei. por
cabeça laŭkape,
pokape. passar a mão na cabeça (fig.: para agradar ou confortar alguém) har-direkte karesi. perder a cabeça senprudentiĝi.
por cabeça laŭkape, pokape. que tem muitas cabeças multe-kapa, mult-kapa. sem
cabeça (fig.) senkapa. virar
a cabeça
para baixo renversi kapo-malsupren. virar algo de cabeça para baixo renversi ion kapo-malsupren.
cabeçada s.f. 1 kap-bato, kapo-bato.
2 (conjunto de tiras de couro e/ou peças de metal que se coloca em torno da
cabeça e do focinho dos cavalos e cavalgaduras) kap-rimenaro, kap-rimenoj.
cabeça-de-casal s.m. (pl.: cabeças-de-casal) dom-mastro, dom-mastrino, familiestro,
familiestrino.
cabeça-de-chave s.m. (pl.: cabeças-de-chave) (desp., bras.: em cada uma das chaves ou grupos
de um torneio, o jogador ou a equipe que tem mais chances de se classificar
para a etapa seguinte) grup-kapo, grupestro.
cabeça-de-prego s.m. (pl.: cabeças-de-prego) (pequeno abscesso) flikteno.
cabeça-de-vento s.2g. (pl.: cabeças-de-vento) vent-kapulo.
cabeçalho s.m. 1 titolo. 2 (timão de carro de que pende o jugo) timono. 3
(em cartas, memorandos, relatórios
etc., as linhas iniciais, que precedem a mensagem propriamente dita) leter-fronto.
cabeção s.m. (aum. de cabeça; pl.: cabeções) 1 kapego. 2 larĝa, penda
kolumo. 3 (indivíduo que tem a cabeça grande) grand-kapulo.
cabeça-oca s.2g. (pl.: cabeças-ocas) malplen-kapulo.
cabecear v. 1 (balançar a cabeça)
kap-balanci.
2 (desp.: bater na bola com a cabeça) kapo-bati.
cabeceira s.f. 1 kap-flanko. 2 (de mesa) tablo-kapo, kapo,
kap-loko. 3 (parte da cama em que se repousa a cabeça, ao
deitar-se) lit-kapo, kapo, kap-loko, kapo-parto. Vd. pé (‘parte da cama’). 4 (de cama, de mesa) kapo, kap-loko.
cabecinha s.f. (dim. de cabeça) malgranda kapo,
kapeto.
cabeço \ê\ s.m. (mar.) bolardo.
cabeçudo adj. 1 grand-kapa. 2 (teimoso) obstina. · s.m. 3 (indivíduo que tem
a cabeça grande) grand-kapulo.
cabedal s.m. (pl.: cabedais) 1 (capital, conjunto
de coisas de valor) kapitalo.
2 (fig.: conhecimentos adquiridos com a experiência) sciaro, konaĵaro.
3 (couro preparado para se manufaturar calçado) ledo. 4 mono. 5 havaĵoj, riĉaĵo. ¨ cabedais kapitalo,
riĉaĵo, havaĵoj.
cabeleira s.f. 1 hararo, haroj. 2 kap-hararo, kap-haroj.
3 peruko. 4 (de cometa) trenaĵo.
Cabeleira de Berenice (astr.: constelação
do hemisfério norte; lat.: Coma Berenices, Comae Berenices; abrev.: Com) Berenica Hararo.
cabeleireiro s.m. 1 barbiro, kombisto. 2 frizisto. 3 (local) frizejo. ¨ cabeleireiro unissex gea frizejo.
cabelo \ê\ s.m. 1 (fio) haro. 2 (cabeleira) hararo, haroj. 3 (de
relógio) risorto. ¨ anelar
cabelos bukli (harojn). cabelo
fino hareto. cabelo muito fino hareto. cabelos 1 haroj, hararo. 2 kap-haroj, kap-hararo.
3 (bot.: trepadeira da família das convolvuláceas, Cuscuta epithymum epithymum) timiana kuskuto. cabelos da axila aksel-haroj. cabelos
das fossas nasais naz-haroj. cabelos embaraçados interkonfuzitaj
haroj. cobrir-se de cabelos hariĝi. de cabelo (capilar) hara. de cabelos sedosos mol-hara. em cabelo (de cabeça descoberta) nud-kapa. fio de cabelo haro. lugar
da pele coberto de cabelos haraĵo. queda de cabelo (alopecia) har-falo,
senhariĝo. rede de cabelo har-reto. sem cabelo
nud-kapa, senhara.
cabelo-de-anjo s.m.
(pl.: cabelos-de-anjo)
(cul.) =
aletria (‘massa em fios delgados’).
cabelos s.m.pl. (bot.: trepadeira da família das
convolvuláceas, Cuscuta epithymum epithymum)
timiana kuskuto.
cabelos-de-nossa-senhora s.m.pl. (bot.) =
cabelos (Cuscuta epithymum epithymum).
cabeludo adj. mult-hara, multe-hara.
cabense adj.2g.
1 (relativo à cid. de Cabo de Santo Agostinho
PE ou aos seus naturais ou habitantes) kabo-de-santo-agostinja, kaba. · s.2g. 2 (natural
ou habitante da cid. de Cabo de Santo Agostinho PE) kabo-de-santo-agostinjano,
kabano.
caber v. 1 enhaviĝi, esti enhavebla, esti entenebla. 2 koncerni (iun), aparteni (al). 3 esti taŭga. 4 (poder
estar ou ser contido dentro de) esti enmetebla, pazi: no meu carro há lugar para você, mas você, um gordo, não cabe nele en mia aŭto estas loko por vi, sed vi,
dikulo, ne pazas en ĝi. 5 (poder entrar, poder passar) esti
trapasigebla, pazi: o sofá caberá na porta se você o
mantiver na vertical la sofo
pazos en la pordo se vi tenos ĝin vertikala. || não caber em si de contente ĝojegi. não
me cabe
examinar o assunto ne koncernas min ekzameni la aferon.
cabida s.f. = cabimento.
cabide s.m. (vest.) hoko, vest-hoko,
vest-tenilo, vest-arko, pendigilo.
cabidela s.f. (cul.: prato
que consiste em miúdos de ave refogados em seu sangue) sang-spicaĵo.
cabido s.m. (conjunto dos cônegos de uma catedral) kanonikaro,
kapitulo. ¨ presidente
de um cabido (primiciário, deão)
ĉefkanoniko.
cabila s.2g. (natural ou habitante da Cabília) kabilo. ¨ cabilas (tribo da Argélia) kabiloj.
Cabília f. (geogr.: região montanhosa do Norte da
Argélia) Kabilio, Kabilujo.
cabimento s.m. 1 kunigebleco. 2 akceptindeco,
akceptebleco. 3 taŭgeco, oportuneco, konveneco, dececo. || ter cabimento esti taŭga;
esti konvena; esti akceptebla.
cabina s.f. =
cabine.
cabine s.f. 1 (compartimento
especial) ĉambreto, ĉelo. 2 (mar., fer.) kajuto. 3 (de avião) stirejo. ¨ cabine de pedágio voj-imposta budo.
cabineiro s.m. = ascensorista (‘pessoa’).
cabisbaixo adj. 1 kap-klinita. 2 malĝoja,
meditanta. 3 humiligita.
cabiúna s.f. (bot.) =
jacarandá (Dalbergia nigra).
cabiúna-do-mato s.f.
(bot.) = jacarandá (Dalbergia
nigra).
cabiúna-rajada s.f.
(bot.) = jacarandá (Dalbergia
nigra).
cabo 1 s.m. 1 (parte por onde se
segura um objeto ou instrumento) tenilo. 2 (feixe de fios,
calabre) kablo. 3 (corda grossa de navio) ŝnurego. 4 (tel.) = cabograma. 4 (parte
em que se segura o martelo e em cuja extremidade está a cabeça) martel-tenilo, tenilo. ¨ cabo aéreo supertera kablo,
pend-kablo. cabo além-fronteira (tel.) translanda kablo. cabo coaxial (el.) samcentra kablo.
cabo de alimentação (el.) nutra kablo. cabo de alta frequência (tel.) altfrekvenca
kablo. cabo de frigideira pat-tenilo. cabo de telecomunicações (tel.) telekomunika
kablo. cabo do leme (mar.: corrente ou corda do leme de uma
embarcação) droso. cabo submarino (tel.) submara kablo. cabo subterrâneo subtera kablo. cabo ultramarino (tel.) transmara kablo.
TV a cabo kablo-televido.
cabo 2 s.m. 1 (mil.) kaporalo. 2 (geogr.) promontoro, ter-kapo,
kabo. 3 (chefe) estro. ¨ a cabo de = ao cabo
de. ao cabo de (no fim de) post, post paso de: ao cabo de dois anos post paso de du jaroj; post du jaroj. de cabo a
rabo (do princípio ao fim) de la komenco ĝis la fino.
cabo 3
s.m. (bíbl.: unidade de
volume equivalente a 2,5 l) kabo, kab’o.
Cabo 4
1 (geogr.) = Cidade do Cabo. 2 (geogr.) = província do Cabo.
Cabo 5
(geogr.: outra denominação da cid. de Cabo de Santo Agostinho PE) Kabo, Kabo-de-Santo-Agostinjo. Vd. cabense.
Cabo (Cidade
do) (geogr.: cid. da África do Sul e cap. da
província do Cabo Ocidental) Kab-urbo.
Cabo (província
do) (hist.: antiga província da África do Sul) Kablando. Vd. Cabo Ocidental, Cabo Oriental, Cabo Setentrional.
Cabo Branco (geogr.: nome de vários cabos, entre outros,
no Brasil, na Tunísia e na Mauritânia) Kabo Blanka.
cabochão s.m. (pedra preciosa de forma convexa, mas
não facetada) kapolo.
caboclo adj. 1 (diz-se de
indivíduo nascido de índia e branco ou vice-versa) mestiza: tristeza cabocla
mestiza malĝojo. · s.m. 2 (indígena brasileiro de cor acobreada) brazila indiĝeno. 3 (indivíduo nascido de índia e branco ou
vice-versa) mestizo. 4 (mulato de cor acobreada e cabelos
corridos) mulato. ¨ de caboclo mestiza: tristeza de caboclo mestiza
malĝojo.
cabo-de-esquadra
s.m. (mil.) kaporalo.
cabo-de-guerra s.m. (mil.) kaporalo.
Cabo de Santo
Agostinho (tb. Cabo) (geogr.: cid. do Estado de Pernambuco) Kabo-de-Santo-Agostinjo, Kabo. Vd. cabense.
cabo-friense adj.2g.
(pl.: cabo-frienses) 1 (relativo
à cid. de Cabo Frio RJ ou aos seus naturais ou habitantes) kabo-fria. · s.2g. 2 (natural
ou habitante da cid. de Cabo Frio RJ) kabo-friano.
Cabo Frio (geogr.:
cid. do Estado do Rio de Janeiro) Kabo-Frio. Vd. cabo-friense. ¨ de Cabo Frio kabo-fria.
cabograma s.m. kablogramo, submara
telegramo.
Cabo Ocidental (geogr.: província da África do Sul; cap.: Cidade do Cabo) Okcidenta Kablando.
Cabo Oriental (geogr.: província da África do Sul; cap.: Bisho) Orienta Kablando.
Cabo Setentrional (geogr.: província da África do Sul; cap.: Kimberley) Norda Kablando.
cabotagem s.f. (pl.: cabotagens) (mar.: navegação costeira, entre cabos ou
portos da mesma região) bord-ŝipirado, bord-navigacio. ¨ navio de cabotagem bord-ŝipo.
cabotino s.m. (fig.: aquele
que faz barulho em torno do próprio nome, que procura chamar sobre si a atenção
alheia) parademulo, malmodestulaĉo.
Cabo Verde (geogr.: país insular da África, a Oeste do Senegal;
cap.: Praia; símb.autom.: CV) Kaboverdo, Kaboverda Respubliko, Verdakaba Respubliko..
cabo-verdiano adj. (relativo à República de Cabo
Verde ou aos seus naturais ou habitantes) kaboverda, verdakaba: escudo
cabo-verdiano kaboverda eskudo.
cabra s.f. 1 (zool.: designação
comum aos mamíferos ruminantes do gênero Capra) kapro. 2 (zool.: espécie
domesticada da cabra, Capra hircus) kapro. 3 (zool.: a fêmea da
espécie Capra hircus) kaprino. 4 (pop.) mestizo. 5 (pop.) mulato. ¨ carne de cabra (cul.) kapraĵo. rebanho de cabras kapraro. || a cabra
berra kapro mekas.
Cabra (astr.: estrela da constelação do Cocheiro) Kaprino.
cabra-cega s.f. 1 (lud.: certo tipo
de brincadeira infantil) blindludo,
blindoludo. 2 (zool.) =
libélula.
Cabral (Pedro
Álvares) (hist.: militar e navegador português, 1467–1520, comandou a esquadra que
descobriu o Brasil) Petro Alvares Kabralo.
Cabral (serra
do) (geogr.: serra de
Minas Gerais) Kabralo.
Cabrália (geogr.: baía do estado da Bahia) Kabraljo.
cabra-loira s.f.
(zool.) = vaca-loira (Lucanus
cervus).
Cabra Marinha (astr.) = Capricórnio.
cabrão s.m. (zool.: o macho da cabra) kapro, virkapro.
cabra-selvagem s.f. (zool.) =
íbex (Capra ibex).
cabra-silvestre s.f. (zool.) =
íbex (Capra ibex).
cábrea s.f. levmaŝino.
cabreiro s.m. 1 (pastor de cabras) kapristo. ¨ adj. 2 lerta. 3 sagaca. 4 kaŝema.
Cabrera (geogr.: uma das ilhas
Baleares, da Espanha) Kabrero.
Vd. ilhas Baleares.
cabrestante s.m. 1 (mar.: aparelho
sobre o qual se enrolam cabos para erguer âncoras e outros pesos do navio) kapstano. 2 turn-levilo.
cabresto s.m. 1 kolbrido. 2 (boi ou vaca que
vai à frente da boiada, servindo como guia) gvidanto, antaŭulo. 3 (cabeçada,
sem freio, com que se prendem ou conduzem cavalgaduras e outros quadrúpedes pela
cabeça) lonĝo.
cabriola s.f. (salto) kapriolo.
cabriolar v. (dar saltos) kaprioli.
cabriolé s.m. 1 (carruagem pequena,
leve e rápida, de duas rodas, capota móvel, e movida por apenas um cavalo) kabrioleto. 2 (autom.: aquele cuja capota se pode dobrar ou remover) kabrioleto, fald-tegmenta
aŭto.
cabrito s.m. 1 (zool.: bode
jovem) kaprido. 2 (cul.: prato ou alimento preparado com carne
de cabrito) kapridaĵo. ¨ carne de cabrito (cul.) kapridaĵo.
cabrito-montês s.m. (pl.: cabritos-monteses) 1 (zool.: designação
comum às cabras selvagens que habitam as montanhas) alpa kapro. 2 (zool.: cabra
selvagem encontrada nos Alpes europeus e regiões montanhosas da África e da
Ásia, Capra ibex) ibekso. 3 (zool.) kapreolo.
cabrocha adj. 1 mulata. · s.2g. 1 mulato. 2 (mulher
que gosta de sambar ou que participa dos desfiles carnavalescos) dancistino,
sambistino.
Cabrobó (geogr.: cid. do Estado de Pernambuco) Kabroboo.
cabuchão s.m. (pl.: cabuchões) (pedra
preciosa de forma convexa, polida, mas não facetada) kapolo.
Cabul n. (geogr.: cid. e cap. do
Afeganistão) Kabulo.
Cabul (rio) (geogr.: rio do Afeganistão, afluente do
Indo) Kabul-rivero.
cábula adj. 1 maldiligenta. 2 ruza.
cabúqui s.m. (teat.: teatro tradicional japonês) kabuko.
caç. abrev. de caçador(es).
caca 1 s.f. (infrm.) feko, ekskremento.
caca 2 s.m. (zool.) =
papagaio-da-nova-zelândia (Nestor notabilis).
caça 1 s.f. 1 ĉaso. 2 ĉasado. 3 (coisa caçada) ĉasaĵo. ¨ caça às bruxas sorĉisto-ĉasado. cão de caça ĉas-hundo.
caça 2 s.m. (aer.) =
avião de caça.
caçaba s.f.
(cul.) = caçave.
caçabe s.f.
(cul.) = caçave.
caçada s.f. 1 ĉaso. 2 ĉasado.
caçador 1 s.m. (abrev.:
caç.) ĉasisto.
¨ caçador de lobos lup-ĉasisto. caçadores (abrev.:
caç.) ĉasistoj.
Caçador 2
(geogr.: cid. do Estado
de Santa Catarina) Kasadoro.
Caçador 3 (astr.) =
Órion.
caçador-coletor s.m. (pl.: caçadores-coletores) (indivíduo pertencente a povo que subsiste
caçando ou coletando) ĉasisto-kolektisto.
caçador-de-lagarta s.m. (pl.: caçadores-de-lagarta) (zool.) = carocha (‘designação comum’).
caçamba s.f. 1 sitelo. 2 rubujego. 3 (estribo em forma de
chinela) piedingo.
caça-níqueis s.m.2. (tb. caça-níquel) vet-aŭtomato.
caça-níquel s.m. (pl.: caça-níqueis) = caça-níqueis.
caçanje s.2g. (p.ext.:
língua mal falada) ĵargono.
calcante s.m. (pop.) piedo. ¨ no calcante 1 (tb. a
pé) piede. 2 (tb. a pé) sur sia paro da kruroj:
viajar pelo país no calcante
vojaĝi tra la lando sur sia paro da kruroj.
cação s.m.(pl.: cações) (zool.: tubarão) ŝarko.
Cação (geogr.: cid. do Estado de Santa Catarina) Kasano.
caçapa s.f.
(tb. buraco)
(lud.: no jogo de sinuca, cada uma das seis redes onde caem as bolas) poŝo.
Caçapava (geogr.: cid. do Estado de São Paulo) Kasapavo.
caçapeiro s.m. (bot.) = dedaleira (‘designação comum’).
caçar v. ĉasi.
cacarejar v. 1 (falando-se de galinhas e
aves de canto parecido) kluki. 2
(tb. cantar, correxar) (emitir a voz, falando-se de perdiz) krii, perdik-krii.
cacarejo \ê\ s.m. 1 kluko. 2 klukado. 3 (a
voz da perdiz) perdrik-krio,
krio.
cacaria s.f. 1 forĵetindaĵo.
2 rubo.
caçarola s.f. kaserolo.
caça-torpedeiros s.m.2n. kontraŭtorpedo-ŝipo.
cacatua s.f. (zool.) kakatuo.
cacau s.m. 1 (bot.: sementes de árvores do gênero Theobroma, em
especial, Theobroma
cacao) kakao, kakao-fabo. 2 (cul.: pó feito dessas sementes) kakao, kakao-pulvoro. 3 (gír.) mono. ¨ suco de cacau (cul.: bebida feita
com o pó de cacau, misturado com açúcar e água ou leite quente ou frio) kakao.
cacaual s.m. kakao-arbaro.
cacaueira s.f. (recipiente onde se serve cacau) kakaujo.
cacaueiro s.m. 1 (bot.) kakaujo, kakaoarbo. 2 (bot.) kakao-arbaro.
cacauicultor s.m. kakao-kulturisto.
cacauicultura s.f. kakao-kulturo.
cacauzeiro s.m. 1 (bot.) kakaujo, kakaoarbo. 2 (bot.) kakao-arbaro.
caçava s.f. (cul.) =
caçave.
caçave s.m. (cul.:
farinha grossa de mandioca) kasavo.
Cáceres (geogr.: cid. do Estado de Mato Grosso) Kacero.
cacetada s.f. 1 baston-frapo,
bastoneg-frapo. 2 tedegaĵo, tedaĵo.
cacete s.m. 1 bastono. 2 tedulo. · adj. 3 teda.
cacetear v. 1 tedi. 2 (insiste) trudi.
cachaça s.f. 1 (cul.:
aguardente tradicional brasileira, feita da destilação da cana de açúcar) kaŝaso, brazila suker-kana
brando, kan-brando. 2 brando. 3 (pop.) manio.
cachação s.m. pugno-frapo, pugno-bato
(kontraŭ la nuko).
cachaço s.m. 1 vir-porko. 2 nuko. 3 dika kolo.
cachalote s.m. (zool.:
baleia dentada da família dos fiseterídeos, Physeter catodon) kaĉaloto,
makrocefalo (arc.).
cachão s.m. = borbotão.
cacharréu s.m. (zool.) = cachalote (Physeter catodon).
cache [Ing.] s.m. 1 (inf.: subsistema especial de memória para o
qual os valores dos dados utilizados com frequência são copiados para permitir
um acesso mais rápido memória) staplo,
kaŝ-memoro.
2 (desp.: vasilha
ou pequena caixa à prova d’água utilizada no “geocaching”) kaŝujo. ¨ “cache” de memória (inf.) = “cache”.
cachenê s.m. (manta com que se agasalha o pescoço) kol-skarpo.
cachimbo s.m. pipo. ¨ cachimbo da paz (cachimbo de longo
tubo, que entre os índios simboliza a paz) pac-pipo, kalumeto. cachimbo
turco (com tubo comprido) ĉibuko. fumador de cachimbo pipo-fumanto. fumante
de cachimbo pipo-fumanto.
cachimônia s.f. kapaĉo.
cacho s.m. 1 (conjunto de frutos
dispostos em roda de um pedúnculo comum) beraro. 2 (conjunto de flores
ou frutos pedunculados e dispostos num eixo comum) grapolo. 3 (anel de cabelo) buklo. 4 (amásia) konkubino,
kromvirino.
cachoeira 1 s.f. akvo-falo,
kaskadaro.
Cachoeira 2
(geogr.: cid. do Estado
da Bahia) Kaŝoejro.
Cachoeira do
Sul (geogr.: cid. do
Estado do Rio Grande do Sul) Suda
Kaŝoejro.
cachoeirense adj.2g.
1 (relativo à cid. de Cachoeiro de Itapemirim
ES ou aos seus naturais ou habitantes) kaŝoejro-de-itapemirina, kaŝoejra. · s.2g. 2 (natural
ou habitante da cid. de Cachoeiro de Itapemirim ES) kaŝoejro-de-itapemirinano,
kaŝoejrano.
Cachoeiro (geogr.:
outra denominação da cid. de Cachoeiro de Itapemirim ES) Kaŝoejro, Kaŝoejro-de-Itapemirin. Vd. cachoeirense.
Cachoeiro de
Itapemirim (tb. Cachoeiro, Cachoeiro
do Itapemirim) (geogr.: cid. do Estado do Espírito Santo) Kaŝoejro-de-Itapemirino, Kaŝoejro. Vd. cachoeirense.
Cachoeiro do
Itapemirim (geogr.) = Cachoeiro
de Itapemirim (‘cid. do ES’).
cachola s.f. 1 kapo. 2 kapaĉo.
cachopeiro s.m. (bot.) = figueira (Ficus
carica).
cachopeiro-branco s.m. (pl.: cachopeiros-brancos) (bot.) = figueira (Ficus carica).
cachopeiro-preto s.m. (pl.: cachopeiros-pretos) (bot.) = figueira (Ficus carica).
cachopo 1 \ô\ s.m. knabo.
cachopo 2 \ô\ s.m. 1 (mar.) rifo. 2 (mar.) malprofundaĵo. 3 (fig.) danĝero, danĝera malhelpaĵo.
cachopo 3 s.m. (bot.) = figueira (Ficus
carica).
cacho-roxo s.m. (pl.: cachos-roxos) (bot.)
= lilás (Syringa vulgaris).
cachorra s.f. 1 =
cadela (‘fêmea do cão’). 2 (mulher pouco digna, vulgar) fiulino, fivirino, virinaĉo. 3 (prostituta) putino,
prostituitino.
cachorrada s.f. 1 hundaro. 2 kanajlaro. 3 kanajlaĵo: aquela
sua cachorrada
foi imperdoável tiu via kanajlaĵo estis nepardonebla.
cachorrete s.m. (zool.) = cachalote (Physeter catodon).
cachorrinho s.m. 1 (cão pequeno) hundeto. 2 (filhote de cão) hundido.
cachorrinho-do-mato s.m.
(zool.) =
formiga-leão (‘designação comum’).
cachorro s.m.1 (zool.) =
cão. 2 (filhote de cão) hundido. 3 (filhote de outros animais que lembram o cão,
geralmente mamíferos carnívoros) –ido, lupido, leonido, ursido. 3 (fig.) fripono, kanajlo,
malnoblegulo, bandito. 4 (arq.) kornico.
cachorro-d’água s.m.
(pl.: cachorros-d’água) 1 (zool.)
= lontra (Lutra longicaudis). 2 (zool.)
= lontra (Lutra paranaensis).
cachorro-quente s.m. (pl.:
cachorros-quentes) (cul.:
salsicha quente, servida, com ou sem molho, no interior de um pão alongado) kolbas-bulko, kolbaset-sandviĉo.
cachorro-racum s.m. (pl.: cachorros-racuns, cachorros-racum) (zool.: mamífero da família dos procionídeos,
Nyctereutes procyonoides) niktereŭto.
cachorro-roxo s.m. (pl.: cachorros-roxos) (bot.)
= lilás (Syringa vulgaris).
cachu s.m.
(substância
aromática extraída do fruto da areca) kaĉuo.
cachucha s.f. (dnç.: dança
espanhola) kaĉuĉo.
cacife s.m. 1 (lud.: porção de dinheiro com
que cada jogador entra no jogo) lud-mono. 2 (lud.: soma das quantias com que cada
jogador entra em um jogo) lud-sumo.
cacimba s.f. 1 akvo-kavaĵo,
puto. 2 (reservatório de água pluvial) cisterno.
Caciporé (cabo)
(geogr.: cabo no Amapá) Kasiporeo.
cacique s.m. (chefe indígena) kaciko, tribestro.
caco s.m. 1 peco. 2 (de pote) pot-peco. 3 (de garrafa) botel-peco. 4 (fam.) sentaŭgulo. 5 malvigla maljunulo.
6 (anat.) = meleca. ¨ estar um caco (estar
muito cansado) esti
disbatita.
caço s.m. (concha para servir sopas, caldos etc.) kulerego,
ĉerpilo.
caçoada s.f. (pilhéria) ŝerco.
caçoador s.m. ŝercemulo.
caçoar v. 1 ŝerci. 2 moki: caçoar alguém (ou de alguém ou com alguém) moki iun.
cacodilato s.m. (quím.: sal
derivado do ácido cacodílico) kakodilato.
cacodilo s.m (quím.:
substância venenosa derivada da arsina, espontaneamente inflamável e de odor
repulsivo; fórm.: C4H12As2) kakodilo.
cacoete s.m. 1 nerva gesto. 2 manieto. 3 konvulsieto.
cacófato s.m. malbelsoneco,
malbonsoneco, kakofoniaĵo.
cacofonia s.f. malbonsoneco.
cacografia s.f. kakografio.
cacográfico adj. kakografia.
caçoleta s.f. 1 eksplodaĵa
kapsulo. 2 refandujo. 3 ĉenpendaĵo.
cacosmia s.f. 1 (med.: perversão do
sentido olfativo que leva o doente a gostar de certos odores desagradáveis ou
fétidos) kakosmio. 2 (med.: percepção habitual do mau cheiro, por
alucinação do olfato ou existência de afecção nas vias aéreas ou digestivas
superiores) kakosmio.
cactácea s.f. (bot.:
espécime das cactáceas) kaktaco. ¨ cactáceas s.f.pl. (bot.:
família da ordem das cariofilales, que inclui os cactos) kaktacoj.
cactáceo adj. kakta, kakto-simila.
cáctea s.f. (bot.) =
cactácea. ¨ cácteas s.f.pl. (bot.) = cactáceas.
cactiforme adj. kakta, kakto-simila.
cacto s.m. 1 (bot.: designação
comum às plantas do gênero-tipo da família das cactáceas, Cactus) kakto. 2 (bot.: planta afila
da família das asclepiadáceas, Stapelia hirsuta) spelio, kadavro-floro.
cactoide \ói\ adj.2g. kakta, kakto-simila.
cáctus s.m. (bot.) = cacto.
caçula s.2g. 1 plejjuna filo,
benjameno. 2 plijuna filo, benjameno.
cacuminal adj.2g. (pl.: cacuminais) (fon.) kakuminala.
cada pron.indef. 1 (toda pessoa, cada
um, cada qual, todo) ĉiu. 2
(de toda a qualidade, de toda a espécie de) ĉia. ¨ a cada passo ĉiupaŝe, ĉe ĉiu paŝo. cada
coisa ĉio. cada
vez mais pli kaj pli. cada
qual 1 ĉiu. 2 po. cada um 1 ĉiu. 2 po. cada
vez que ĉiam, kiam ;
ĉiufoje, kiam: cada vez que ela o via seu coração pulava ĉiam, kiam (ou ĉiufoje, kiam) ŝi vidis lin
ŝia koro saltis. de cada um ĉies. || (ele tem) cada mania! (li havas) tiajn maniojn!
cadafalso s.m. (estrado alto
para a execução de condenados em público) eŝafodo.
cadarço s.m. (fita estreita de pano, couro etc.) laĉo.
cadaste s.m. 1 (mar.: peça
semelhante ao talhamar, mas na popa, e na qual se assemtam as ferragens do
leme) posta steveno. 2 (mar.) postkilo.
cadastral adj. (que diz
respeito ao cadastro) kadastra.
cadastro s.m. 1 bienetato,
katastro, kadastro. 2 (com.) informaro. 3 (de terras, para
fins fiscais) katastro. ¨ repartição
de cadastro kadastrejo.
cadáver s.m. 1 (morto, defunto,
corpo, restos, despojos mortais) kadavro. 2 (fig.) apenaŭ vivanta
homo. 3 (pop.) kreditoro. ¨ de cadáver
kadavra, kadavreca, kadavrosimila.
cadavérico adj. 1 kadavra, kadavreca.
2 kadavrosimila. 3 (fig.) palega.
cade s.m. (bot.: árvore da família das cupressáceas, Juniperus
oxycedrus) kado. ¨ óleo
de cade (farm.: óleo parasiticida extraído do cade, outrora muito usado no
tratamento de dermatoses e contra sarnas de animais domésticos) kadesenco, kadoleo.
cadê adv. (tb. que é de (Vd. ser), quede, quedê, onde
está, onde estão) kie: cadê as crianças? kie estas la infanoj?
cadeado s.m. pend-seruro.
cadeia s.f. 1 ĉeno. 2 (grilhão, corrente,
liame, ferros) kateno. 3 (cárcere) malliberejo. 4 (série) serio, sekvo, aro. 5 (fig.) ligilo. 6 mallibereco. ¨ cadeia de
montanhas (geogr.) montaro. prender com cadeias alkateni.
cadeira s.f. 1 (assento, sede) seĝo. 2 (de ensino) katedro. 3 (anat., fig.) lumbo. ¨ cadeira de balanço balanco-seĝo, lul-seĝo. cadeira de
bebê (cadeira de pés longos, para crianças pequenas
sentarem-se à mesa) infan-seĝo, bebo-seĝo. cadeira de
braços (poltrona) apogseĝo, brak-seĝo, fotelo. cadeira do
corredor (em ônibus, aviões etc.) koridora seĝo. cadeira
de rodas rul-seĝo, rad-seĝo.
cadeira de
rodas elétrica elektra rul-seĝo;
motora rul-seĝo. cadeira para criança =
cadeira de bebê. cadeira preguiçosa 1 (em navios de turismo, cadeira de
encosto reclinado ou reclinável e geralmente com lugar para quem se senta
estender as pernas) ferdek-seĝo.
2 (cadeira semelhante, dobrável, que se leva à praia, a acampamento etc.)
fald-seĝo. cadeiras s.f.pl. (anat.) 1
koksoj, lumbo. 2 postaĵo.
falar de cadeira paroli proprasperte, paroli kompetente.
cadeirinha s.f. 1 malgranda
seĝo. 2 palankeno, porto-seĝo, portilo. 3 sel-seĝeto.
cadela s.f.
(zool.: a fêmea do cão) hundino. 2 (mulher pouco
digna, vulgar) fiulino, fivirino, virinaĉo,
malvirtulino. 3 (prostituta) putino, prostituitino.
cadência s.f. (mús.) takto, kadenco,
ritmo. ¨ em cadência
kadenca.
cadenciado adj. 1 (mús.: em cadência)
kadenca.
2 takta: passo cadenciado takta paŝo.marcha cadenciada takta marŝado.
cadenciar v. kadencigi, taktigi.
cadente adj.2g. (que cai) falanta. ¨ estrela
cadente (astr.) fal-stelo.
cadernal s.m. (pl.: cadernais) (mar.: caixa elíptica, de madeira ou metal,
parte do poleame de laborar, com dois ou mais gornes, dentro do qual trabalham
duas ou mais roldanas em um só eixo) puliaro.
caderneta \ê\ s.f. 1 not-kajero,
kajereto, poŝ-libreto. 2 registro-libreto. 3 bank-libreto.
caderninho s.m. (dim. de caderno) kajereto.
caderno s.m. kajero. ¨ caderno de encargos liverkondiĉaro.
caderno de espiral ringokajero. caderno universitário ringokajero.
cadete \ê\ s.m. 1 (filho segundo de
casa ilustre) dua-naskito. 2 (mil.: oficial-aluno, aspirante) kadeto.
cádi s.m. (juiz mulçumano que exerce funções civis
e religiosas) kadio.
cadinho s.m. 1 (vaso de material
resistente ao fogo em que se fundem metais e outros materiais; crisol) fandvazo, fandujo. 2 (fig.) hardilo. 3 (tb copela)
(metal.: vasilha de material refratário usado no processo de copelação) kupelujo.
Cádis (geogr.) = Cádiz.
Cádiz (geogr.: cid. da Espanha, no Atlântico) Kadizo.
cádmio s.m. (quím.: elemento químico de número
atômico 48; símb.: Cd) kadmio.
Cadmo (mit.: na mitologia grega, fundador lendário
de Tebas) Kadmo.
cadoz s.m. (zool.: designação comum aos peixes
teleósteos cipriniformes da família dos ciprinídeos, gênero Gobio) gobio.
caducar v. 1 (fazer-se caduco, senil)
kadukiĝi.
2 (ameaçar ruína, cair em desuso, deteriorar-se, languir, definhar,
prescrever) kadukiĝi.
caduceu s.m. (ramo de oliveira ou loureiro, com duas
asas na ponta, e no qual se enroscam duas serpentes) kaduceo, serpento-sceptro.
caducidade s.f. (decadência,
decrepitude) kadukeco.
caducifólio adj. (bot.: que perde a folhagem em
determinada época do ano, geralmente na estação seca ou no inverno [diz-se de
planta ou vegetação]) falfolia,
decidua, defalema. Vd. perenifólio.
caduco adj. 1 (decrépito, frágil,
arruinado) kaduka. 2 (bot.) = caducifólio. ¨ coisa caduca
kadukaĵo.
Cae (astr.) abrev. de Buril.
Cães-de-Caça (tb. Galgos) (astr.: constelação do hemisfério norte;
lat.: Canes Venatici, Canum Venaticorum; abrev.: CVn) Ĉashundoj.
caetanense adj.2g.s.2g. = sancaetanense (‘de São
Caetano do Sul SP’).
caeté s.m. (bot.: designação comum às ervas do gênero Calathea) kalateo.
caeté-açu s.m. (bot.) = caeté
(‘designação comum’).
cafajeste s.m. fiulo,aĉulo.
Cafarnaum (bíbl.: cid. da Palestina,
perto do lago de Genesaré) Kapernaumo.
café s.m. 1 (bot.: fruto do
cafeeiro) kafo. 2 (bot.) = cafeeiro. 3 (cul.: bebida que se faz desse fruto, depois
de seco, torrado e moído) kafo. 4 (local público especializado em servir cafés
e por vezes outras bebidas, e eventualmente também alimentos que se podem comer
rapidamente ou pratos leves) kafejo, kafeterio. 5 (cul.:
café-da-manhã) maten-manĝo. · adj. 6 (que tem a cor dos grãos torrados de café) kaf-kolora. ¨ baga de café (bot.) kafo-bero, kaf-bero. café com leite (bebida composta de café com um
pouco de leite) lakto-kafo. café de cevada (sucedâneo do café,
feito com malte) malto-kafo. café expresso (ou “espresso”) (cul.: café forte
preparado à maneira italiana com água superaquecida, sob pressão) espreso. café
fraco (cul.) malforta kafo. café instantâneo tuja kafo, tujpreta kafo. café
pequeno = cafezinho. café ralo (cul.) malforta kafo. de café kafa. leite
com café (bebida
composta de leite com um pouco de café) kafo-lakto. semente de café kaf-grajno.
café-cantante s.m. =
café-concerto.
café-concerto s.m. (teat.:
pequeno teatro onde se pode beber e fumar assistindo a números musicais e de
variedades) koncertkafejo.
café-da-manhã s.m. (pl.: cafés-da-manhã) (cul.) maten-manĝo.
café-do-sudão s.m. (pl.: cafés-do-sudão) (bot.) =
noz-de-cola (‘semente’).
cefeeiral s.m.
(pl.:
cafeeirais) = cafezal.
cafeeiro s.m. (bot.:
designação comum às árvores e arbustos do gênero Coffea) kafujo, kafarbo,
kafarbeto, kafarbusto.
cafeico adj. (relativo ao café) kafa.
cafeicultor \ô\ s.m.
kaf-kulturisto.
cafeicultura s.f.
kaf-kulturo.
cafeína s.f. (quím.: alcaloide existente no café,
chá, mate, guaraná, cola etc., C8H10N4O2)
kafeino.
café-moca s.m. = moca (‘variedade de
café’, ‘bebida’).
café-solúvel s.m.
tuja kafo, tujpreta kafo.
cafetã s.m. 1 (vest.:
túnica longa, usada por árabes e turcos) kaftano. 2 (vest.: longa toga
de juiz em certos países) kaftano.
café-teatro s.m. (teat.) =
café-concerto.
cafeteira s.f. 1 kafkruĉo,
kafpoto. 2 kafaparato.
cafeteria s.f. (local público
especializado em servir cafés e por vezes outras bebidas, e eventualmente
também alimentos que se podem comer rapidamente ou pratos leves) kafejo, kafeterio.
cafetina s.f. =
caftina.
cafezal s.m. (pl.: cafezais) (plantação de
café) kaf-kulturejo, kafujejo, kaf-plantejo, kaf-arbejo.
cafezinho s.m. (porção de
café que se serve em xícaras pequenas; café pequeno) kaf-taseto: depois
do almoço, todos tomaram um cafezinho post la
tagmanĝo, ĉiuj trinkis po unu kaftaseton.
cafifa s.f. malbon-ŝanco.
cáfila s.f. 1 (grupo ou
quantidade de camelos) kamelaro. 2 (caravana de
mercadores, na África ou na Ásia, transportada em camelos) karavano. 3 (fig.) aro, bando, hordo,
grupaĉo.
cafra s.f. (mulher cafre) kafrino.
Cafraria (geogr.: antigo
nome dado à região entre o Zambeze e a província do Cabo, ao longo do oceano
Índico) Kafrio, Kafrujo.
cafre s.2g. (indivíduo de uma população africana
banta, afim dos zulus, não muçulmana, do Sudeste da África) kafro.
cafta s.f. (cul.: iguaria árabe feita com carne moída)
kafto*.
caftã s.m. (vest.) = cafetã.
caftan s.m. (vest.) = cafetã.
cáften s.m. (dono de prostíbulo) bordelisto.
caftina s.f. (dona de prostíbulo) bordelistino.
cafua s.f. 1 kaverno,
rokkavaĵo. 2 (studenta) malliberejo, punĉambro.
cafuné s.m. (carinho, carícia) fingrumo, fingrokareso
(sur ies kapo). ¨ dar cafuné = fazer cafuné. fazer
cafuné (tb. dar cafuné) fingrumi, fingrokaresi (ies kapon).
cágado s.m. 1 (zool.: designação
comum a diversos quelônios de água doce, da família dos quelídeos) river-testudo. 2 (pop.) maldiligentulo. 3
(zool.: designação comum às aves do gênero Stercorarius) rab-mevo,
sterkorario. Vd. a passo de cágado.
cagaita s.f. 1 (bot.: fruto da
cagaiteira) eŭgenifrukto, eŭgenibero. 2 (fisiol.) =
meleca.
cagaiteira s.f. (bot.: árvore
da família das mirtáceas) eŭgenio.
caganeira s.f. (pop.: diarreia)
lakso.
cagar v. kaki, feki. || cagar e andar para alguma
coisa fajfi pri io: estou
cagando e andando para isso mi fajfas pri tio.
cagosanga s.f. (bot.) = ipecacuanha (Psycotria
ipecacuanha).
Caiapó (serra
do) (geogr.: serra em
Goiás) Kajapoo.
caiaque s.m. kajako.
caiar v. (branquear com cal diluída em água) kalki: caiar uma casa kalki domon. 2 (dar a cor branca
a) blankigi.
¨ substância
usada para caiar kalkaĵo.
Caiber (geogr.) = passo Khyber.
cãibra s.f. (med.: contração involuntária e dolorosa
do tecido muscular) kramfo, krampfo (evi.). ¨ ter cãibra suferi kramfon: ter
cãibra na panturrilha suferi krampfon de
la suro.
caibro s.m. tegmentotrabo, ĉevrono.
Caicó (geogr.: cid. do Estado do Rio Grande do
Norte) Kaikoo.
caide s.m. (na Algéria e na Tunísia, funcionário —
ordinariamente chefe de tribo — encarregado da justiça e da cobrança de
impostos) kaido.
Caiena (geogr.: cap. da Guiana Francesa) Kajeno.
Caifás (bíbl.) “Kajafas”.
caim 1 \a-í\ s.m.
= ganido. ¨ soltar cains = ganir.
Caim 2 \a-í\ (bíbl.: filho primogênito de Adão e Eva) Kaino.
caimão s.m. (pl.: caimões) (zool.:
designação comum aos jacarés do gênero Caiman) kajmano. Vd. aligatoro.
caimento s.m. falo, deklivo.
caimita s.2g. (bíbl.: cada um dos descendentes de Caim)
kainido.
cainhar \a-i\ v. = ganir.
cainho \a-í\ s.m. = ganido.
cainígena s.2g. (bíbl.) = caimita.
cainita 1 s.2g. (bíbl.) =
caimita.
cainita 2 s.f. (min.: sal natural de potássio e magnésio) kainito.
Caio (pren.masc.) Kajo.
caiota s.f. 1 (bot.)
= chuchu (‘Sechium edule’). 2 (bot.) =
chuchu (‘fruto’).
caipira s.2g. 1 enlandano,
enlandido, enlandulo, kamparano. 2 simplulo, naivulo, malklerulo.
caipirinha s.f. (cul.: bebida alcoólica
brasileira feita de cachaça, açúcar, gelo e rodelas amassadas de limão) kajpirinjo.
caipora s.m. 1 (mit.: ente
fantástico que, nas estradas, torna infeliz quem encontra) kajporo*,
malfeliĉalportanto. 2 = fogo-fátuo (‘luz que aparece à noite’).
caiporismo s.m. malbon-ŝanco.
caíque s.m. (bote ou pequena embarcação turca) turka boato, kaiko.
cair v. 1 (tombar, desabar,
ruir) fali. 2 (acontecer)
kunokazi, okazi, koincidi: neste ano o Natal cai numa sexta-feira ĉi-jare Kristnasko okazos vendrede (ou en vendredo).
3 (falando-se de roupa) sidi: teu vestido novo lhe cai muito bem, Maria via nova robo tre bone sidas al vi, Maria. ¨ cair em meditação, em desespero droni en medito, en malespero. cair
em si 1 enpensiĝi. 2
konscii propran faron (ou eraron). cair numa armadilha enkaptiĝi. fazer cair (sacudindo) deskui.
cairina* s.f. (medicamento
antifebril) kairino*.
cairn s.m. (túmulo celta, na Gália ou na Grã-Bretanha) kairno.
Cairo (geogr.: cap. do Egito) Kairo.
cairota s.2g. (natural ou habitante do Cairo) kairano.
cairuçu s.m. (bot.) = erva-capitão (‘designação comum’).
cais s.m.2n. (parte de um porto na qual se efetua o
embarque e desembarque de passageiros e cargas) kajo. Vd.
plataforma.
¨ no
cais surkaje. sobre o cais surkaje.
Caistro (hist.: antigo rio
da Lídia, atual Küçük Menderes, na Turquia) Kaistro.
caitité s.m.
(zool.) =
caxinguelê (Sciurus aestuans).
caititu s.m. (tb. pecari) (zool.: mamífero artiodátilo da família dos
taiaçuídeos, Tayassu tajacu) pekario.
Caiuba (geogr.: lago do Rio Grande do Sul) Kajubo.
caixa s.f 1 (mala, arca, baú) kesto. 2 (de papelão, plástico,
madeira etc., usada para sólidos) skatolo. 3 (abrev.: c/,
CX.) kaso, kasejo,
pagejo. 4 kas-libro. 5 ujo. 6 (tip.) usklo,
uskleco. 7 (cofre) mon-kesto, fer-ŝranko. 8 (entrada
e saída de dinheiro) spezo. · s.2g. 9 (indivíduo que
trabalha na seção de pagamentos e recebimentos) kasisto. · s.m. 10 (tb.
livro-caixa)
(com.: livro comercial onde se registram as entradas e saídas de dinheiro) kas-libro, spez-libro. Vd. caixa-preta.
¨ a toque de caixa rapidege,
iele-trapele. caixa de areia (para crianças) sablujo, sablo-kesto.
caixa de café (recipiente para
guardar os grãos ou o pó de café) kaf-skatolo. caixa de
câmbio (eng.mec.) =
caixa de marchas. caixa de
cartas leter-kesto. caixa de charutos cigarujo. caixa de coleta (caixa em lugar público onde se
deposita correspondência a ser recolhida pelo correio) poŝt-kesto. caixa de
coleta postal = caixa de coleta. caixa de correio (caixa na frente de uma casa e
na qual o carteiro coloca as cartas a ela destinadas) leter-kesto, leter-skatolo. caixa de
cravelhas (de violino) violon-kapo. caixa
de guerra (mús.) tamburo. caixa de lixo rubujo. caixa de
lixo com pedal pedal-rubujo, pedal-sitelo. caixa de
marchas (eng.mec.:
conjunto de engrenagens do motor de um veículo que transmite a força motriz ao
eixo das rodas e que permite alteração da velocidade) rapidum-ŝanĝilo.
caixa de mudanças (eng.mec.) = caixa de marchas. caixa de Pandora (mit.: caixa que Zeus confiou a Pandora, na
qual estavam guardados todos os males do mundo) skatolo de
“Pandora”. caixa de ritmos (mús.) drum-maŝino. caixa de seleção (inform.:
tipo de controle interativo nas interfaces gráficas como o Windows, usado para
ativar ou desativar uma ou mais característica ou opções dentro de um conjunto
de possibilidades) marko-butono. caixa de velocidades (eng.mec.) = caixa de marchas. caixa do correio poŝt-kesto. caixa do
pão panujo, pan-konservujo. caixa econômica ŝpar-kaso. caixa eletrônico aŭtomata kaso, elektronika kaso. caixa postal (tb. apartado)
(caixa ou nicho, privativos, frequentemente alugados, fechados a chave e numerados,
encontrados em agências de correio, onde é depositada a correspondência do
locatário) poŝt-fako,
poŝt-kesto. caixa torácica (anat.)
brusto-kaĝo,
brusto-korbo. pagar no caixa pagi ĉe la kaso. valores em caixa enkasaĵo.
caixa-d’água s.f. (pl.: caixas-d’água) akvujo.
caixa-forte s.f. 1 (recinto de alta
segurança, geralmente num banco, empresa etc., reforçado contra roubo e
incêndio, onde se guardam valores) kaso, kasejo. 2 (inf.) mon-kesto, mon-ŝranko.
caixão s.m. (pl.: caixões) 1 kestego, skatolego.
2 (de defunto) ĉerko. 3 (grande caixa ou
compartimento, sem fundo e de paredes resistentes, que se mergulha na água até
o fundo para proteger os trabalhadores ao levantarem um alicerce de ponte etc.)
kasono.
¨ caixão de
defunto ĉerko. caixão
mortuário ĉerko. || colocar o cadáver no caixão enĉerkigi la
kadavron.
caixa-preta s.f. (pl.: caixas-pretas)
(aer.: aparelhagem que grava dados sobre o funcionamento de uma aeronave, seus
sistemas e as conversas seus entre tripulantes e órgãos de controle de voo) nigra kesto. Vd. caixa.
caixeiro s.m. 1 (com.:
empregado encarregado de vendas no balcão) komizo. 2 (aquele que faz caixas) skatol-faristo,
kest-faristo. 3 (aquele
que faz entrega de mercadorias em domicílio) liveranto, liveristo, disportanto. ¨ primeiro caixeiro ĉef-komizo.
caixeiro-viajante s.m.
(pl.: caixeiros-viajantes)
(com.: empregado ou autônomo que viaja para vender produtos) vojaĝanta
komizo, vojaĝa komizo, migra komizo.
caixeta \ê\ s.f. skatoleto, kesteto.
caixilho s.m. 1 (moldura, quadro) kadro. 2 framo. 3 (fot.) kesteto. 4 munt-kadro. 5 (tb. “passe-partout”) (quadro com vidro cujo fundo se
abre para receber fotografias, desenhos etc.) paspartuo.
caixote s.m. 1 kesto. 2 kesteto. 3 kestego. ¨ caixote de
lixo (com pedal) pedal-rubujo, pedal-sitelo.
caixotim s.m. (pl.: caixotins) (gráf.: cada uma das divisões da caixa
tipográfica) faketo.
cajá s.m. (bot.: Spondias mombin) spondio.
cajado s.m. 1 (bordão
ou vara de pastor) paŝtista bastono, paŝto-bastono. 2 (rel.)
ekleziula
bastono. 3 (fig.) apogo.
Cajazeiras (geogr.: cid. do Estado de Pernambuco) Kaĵazejro.
cajepute s.m. 1 (bot.: árvore da família das mirtáceas, Melaleuca cajuputi) kajeputo, kajeputa melaleŭko. 2 (farm.: óleo obtido das folhas e frutos dessa árvore) kajeputo, kajeputa esenco. 3 (bot.: árvore da família das mirtáceas, Melaleuca quinquenervia, da qual se extrai o
gomenol) naŭlo, gomenol-arbo, kvin-ripa
melaleŭko.
caju s.m. 1 (bot.: fruto do cajueiro) akaĵuo,
akaĵu-pomo, anakardi-frukto, anakardio. 2 (bot.) = cajueiro. ¨ castanha de caju akaĵu-nukso.
cajuada s.f. (cul.) anakardi-fruktaĵo.
cajueiral s.m. (pl.: cajueirais) (bot.: plantação de cajueiro)
akaĵuujaro.
cajueiro s.m. 1 (bot.: designação comum a plantas de diferentes gêneros e famílias,
especialmente às árvores do gênero Anacardium, da família das anacardiáceas)
akaĵuujo, akaĵuarbo, anakardi-arbo. 2 (bot.: árvore da
família das anacardiáceas, Anacardium occidentale) okcidenta
anakardiujo.
cajufuti s.m. (bot.) = cajepute (Melaleuca
quinquenervia).
cajun adj.2g. (pl.: cajuns) 1 (relativo a cajun ou aos
cajuns) kaĵuna: música, culinária cajun kaĵuna muziko, kuirarto. · s.m. 2 (indivíduo descendente
dos acadianos expulsos do Canadá no início do séc. 18, e que se fixaram no
estado americano de Louisiana) kaĵuno.
cal 1 (fís., metr.) símb. de caloria.
cal 2 s.f. (quím.: pó branco constituído principalmente de óxido ou hidróxido de
cálcio) kalko. ¨ cal
extinta (quím.) estingita kalko. cal hidráulica (quím.) hidraŭlika kalko. cal virgem kalko, vigla kalko.
Cal (fís.) símb. de quilocaloria.
cala s.f. (bot.:
designação comum às plantas do gênero Calla, da família das aráceas) kalao. 2 (bot.:
planta da família das aráceas, Calla palustris) kalao.
Calaári (geogr.) = Kalahari.
Calabar (geogr.:
cid. da Nigéria) Kalabaro.
Calabar (rio) (geogr.: rio da Nigéria) Kalabar-rivero.
calabouço s.m. 1 karcero, kel-karcero, subtera karcero, mallibereja ĉelo. 2 arestejo.
calabre s.m. 1 (mar.: corda com a qual se amarra a embarcação a um ponto fixo) gerleno. 2 (corda grossa) ŝnurego. 3 (feixe de fios, cabo) kablo.
Calábria (geogr.: extremidade sul da Itália peninsular) Kalabrio.
calada s.f. (silêncio) silento: na calada da noite en la silento de la nokto; en la nokta silento.
caladão adj.
(pl.: caladões;
fem.: caladona) 1 (que
fala pouco) malparolema,
neparolema. · s.m. 2 (aquele que fala pouco) malparolemulo,
neparolemulo.
calado 1 adj. 1 (que se calou) silenta, silentema, muta. 2 (que
fala pouco) malparolema,
neparolema. · s.m. 3 (aquele que se calou) silentulo, silentemulo, mutulo. 4 (aquele
que fala pouco) malparolemulo.
· adv. senparole: ouviu calado a repreensão do professor senparole li aŭdis la admonon de la
instruisto. ¨ estar
calado silenti.: por que está calado (hoje)? kial vi silentas
(hodiaŭ)? ficar calado 1 silenti. 2
silentiĝi, eksilenti: por que ficou calado
(agora)? kial vi silentiĝis (nun)? permanecer
calado silenti.
calado 2 s.m. (mar.: distância vertical entre a parte inferior da quilha e linha
de flutuação de uma embarcação) enakva parto (de
ŝipo).
caladona adj.s.f.
fem. de caladão.
calafate s.m. (aquele que trabalha com calefação) kalfatristo.
calafetação s.f. (pl.: calafetações) 1 (ato de calafetar) kalfrato, kalfatrado. 2