radiatoro 1 aparato kun varmakva tubaro aŭ elektra rezistilo, uzata por hejti ĉambron. [Hejma Vortaro] 2 aparato, kiu malhelpas troan varmiĝon de motoro. [Hejma Vortaro]

radono (kem.) ĥemia elemento kun atomnumero 86, atompezo 222,0176, simbolo Rn.

Ramalaho (geogr.) urbo en Cisjordanio.

rampi 1 (pp bebo) iri trenante sin sur la ventro per la helpo de la membroj. [Hejma Vortaro]. 2 (ank. kvarpiedi) iri sur la manoj kaj genuoj aŭ piedoj. [Hejma Vortaro, kun modifo]

raspi: raspilo kuireja ilo el truita lado kun akraj elstaraĵoj por diserigi legomojn, fromaĝojn k.a. [Hejma Vortaro]

raŭfo aranĝita dum kristnasko en la hejmoj kaj preĝejoj de romkatolikoj (germane: Weinachtskrippe; angle: little crib; france: la sainte crèche).

Recifo (geogr.) = Resifo (‘urbo’).

regi: teleregilo senkonduktila aparateto mane tenata por regi aparaton (televidilon, sonaparaton ktp). [Hejma Vortaro]

Reĝa Observatorio de Grenviĉo centra oficejo pri esploroj rilate la grenviĉan meridianon. [A Royal Greenwich Observatory]

remburi: remburaĵo (tb. remburo) mola materialo, per kiu oni pufigas kaj plenŝtopigas kusenon, apogseĝon, mortan beston konservotan k.s. [Hejma Vortaro]

Resifo (geogr.) urbo de Brazilo, ĉefurbo de la ŝtato Pernambuko. [etim.: pt Recife]. resifa rilata al la urbo Resifo aŭ al tiu, kiu naskiĝis aŭ loĝas en tiu urbo. resifano tiu, kiu naskiĝis aŭ loĝas en la urbo Resifo.

reŝ [Hebr.] dudeka litero de la hebrea alfabeto. [PMEG]

reto: flamreto = kaserolsubtenilo.

Rezendo (geogr.) urbo de Brazilo, en la ŝtato Rio-de-Ĵanejro. [etim.: pt Resende]. rezenda rilata al la urbo Rezendo RJ aŭ al tiu, kiu naskiĝis aŭ loĝas en tiu urbo. rezendano tiu, kiu naskiĝis aŭ loĝas en la urbo Rezendo RJ.

rimo: nombradrimaĵo = nombradversaĵo.

Rio (geogr.) mallonga, neformala nomo de la urbo Rio-de-Ĵanejro RJ, en Brazilo. [etim.: pt Rio]. ria (ank. rio-de-ĵanejra) rilata al la urbo Rio aŭ al tiu, kiu tie naskiĝis aŭ loĝas. riano (ank. rio-de-ĵanejrano) tiu, kiu naskiĝis aŭ loĝas en la urbo Rio.

Ribamaro (geogr.) alia maniero nomi la urbon San-Ĵoze-de-Ribamaro MA, en Brazilo. [etim.: pt Ribamar]. ribamara = san-ĵoze-de-ribamara. ribamarano = san-ĵoze-de-ribamarano.

Ribejran-das-Nevo (ank. Nevo) (geogr.) urbo de Brazilo, en la ŝtato Minas-Ĵerajso. [etim.: pt Ribeirão das Neves]. ribejran-das-neva (ank. neva) rilata al la urbo Ribejran-das-Nevo MG aŭ al tiu, kiu naskiĝis aŭ loĝas en tiu urbo. ribejran-das-nevano (ank. nevano) tiu, kiu naskiĝis aŭ loĝas en la urbo Ribejran-das-Nevo MG.

Ribejran-Piro (geogr.) urbo de Brazilo, en la ŝtato San-Paŭlo. [etim.: pt Ribeirão Pires]. ribejran-pira rilata al la urbo Ribejran-Piro SP aŭ al tiu, kiu naskiĝis aŭ loĝas en tiu urbo. ribejran-pirano tiu, kiu naskiĝis aŭ loĝas en la urbo Ribejran-Piro SP.

Ribejran-Preto (geogr.) urbo de Brazilo, en la ŝtato San-Paŭlo. [etim.: pt Ribeirão Preto]. ribejran-preta rilata al la urbo Ribejran-Preto SP aŭ al tiu, kiu naskiĝis aŭ loĝas en tiu urbo. ribejran-pretano tiu, kiu naskiĝis aŭ loĝas en la urbo Ribejran-Preto SP.

Rio-Branko (geogr.) urbo de Brazilo, ĉefurbo de la ŝtato Akro. [etim.: pt Rio Branco]. rio-branka rilata al la urbo Rio-Branko aŭ al tiu, kiu naskiĝis aŭ loĝas en tiu urbo. rio-brankano tiu, kiu naskiĝis aŭ loĝas en la urbo Rio-Branko.

Rio-de-Ĵanejro ¹ (geogr.) unu el la ŝtatoj de Brazilo. Ĉefurbo: Rio-de-Ĵanejro (‘urbo’); siglo: RJ. [etim.: pt Rio de Janeiro]. Vd. Rio-de-Ĵanejro (‘urbo’), Gvanabaro (‘ŝtato’). rio-de-ĵanejra rilata al la ŝtato Rio-de-Ĵanejro BR aŭ al tiu, kiu naskiĝis aŭ loĝas en tiu ŝtato. rio-de-ĵanejrano tiu, kiu naskiĝis aŭ loĝas en la ŝtato Rio-de-Ĵanejro BR.

Rio-de-Ĵanejro ² (ank. Rio) (geogr.) urbo de Brazilo, ĉefurbo de la ŝtato Rio-de-Ĵanejro. [etim.: pt Rio de Janeiro]. Vd. Rio-de-Ĵanejro (‘ŝtato’). rio-de-ĵanejra (ank. ria) rilata al la urbo Rio-de-Ĵanejro RJ aŭ al tiu, kiu naskiĝis aŭ loĝas en tiu urbo. rio-de-ĵanejrano (ank. riano) tiu, kiu naskiĝis aŭ loĝas en la urbo Rio-de-Ĵanejro RJ. Vd. karioko.

Rio-Grando (geogr.) urbo de Brazilo, en la ŝtato Suda Rio-Grando. [etim.: pt Rio Grande]. rio-granda rilata al la urbo Rio-Grando RS aŭ al tiu, kiu naskiĝis aŭ loĝas en tiu urbo. rio-grandano tiu, kiu naskiĝis aŭ loĝas en la urbo Rio-Grando RS.

Rio-Klaro (geogr.) urbo de Brazilo, en la ŝtato San-Paŭlo. [etim.: pt Rio Claro]. rio-klara rilata al la urbo Rio-Klaro SP aŭ al tiu, kiu naskiĝis aŭ loĝas en tiu urbo. rio-klarano tiu, kiu naskiĝis aŭ loĝas en la urbo Rio-Klaro SP.

Rio-Novo (geogr.) urbo en ŝtato Minas-Ĵerajso. [Rio Novo]

Rio-Preto (geogr.) alia maniero nomi la urbon San-Ĵoze-do-Rio-Preto SP, en Brazilo. [etim.: pt Rio Preto]. rio-preta = san-ĵoze-do-rio-preta. rio-pretano = san-ĵoze-do-rio-pretano.

Rio-Verdo (geogr.) urbo de Brazilo, en la ŝtato Gojaso. [etim.: pt Rio Verde]. rio-verda rilata al la urbo Rio-Verdo GO aŭ al tiu, kiu naskiĝis aŭ loĝas en tiu urbo. rio-verdano tiu, kiu naskiĝis aŭ loĝas en la urbo Rio-Verdo GO.

rizo: rizdolĉaĵo (kuir., braz.) brazildevena dolĉaĵo el rizo kuirita en akvo kaj salo, kaj rekuirita en sukerita lakto, kaj sur kiun oni disŝutetas cinampulvoron. [P arroz-doce] ¨ rizo de bovĉaristoj (kuir., braz.) tipa sudbrazila plado el kuirita rizo kun sekviando, kolbaso, tripkolbaso, ajlo, cepo, tomato, petroselo kaj ŝenoprazo. [etim.: pt arroz-de-carreteiro]

RJ [pt] (geogr.) sigl. de Rio-de-Ĵanejro (‘ŝtato’).

Rn (simb.) (kem.) = radono.

RO [pt] (braz., geogr.) sigl. de Rondonjo (‘ŝtato’).

Rondonio (geogr.) = Rondonjo.

Rondonjo (geogr.) unu el la ŝtatoj de Brazilo. Ĉefurbo: Porto-Veljo; siglo: RO. [etim.: pt Rondônia]. rondonja rilata al la ŝtato Rondonjo BR aŭ al tiu, kiu naskiĝis aŭ loĝas en tiu ŝtato. rondonjano tiu, kiu naskiĝis aŭ loĝas en la ŝtato Rondonjo BR.

Rondonopolo (geogr.) urbo de Brazilo, en la ŝtato Mato-Groso. [etim.: pt Rondonópolis]. rondonopola rilata al la urbo Rondonopolo MT aŭ al tiu, kiu naskiĝis aŭ loĝas en tiu urbo. rondonopolano tiu, kiu naskiĝis aŭ loĝas en la urbo Rondonopolo MT.

Roraimo (geogr.) = Rorajmo.

Rorajmo (geogr.) unu el la ŝtatoj de Brazilo. Ĉefurbo: Boa-Visto; siglo: RR. [etim.: pt Roraima]. rorajma rilata al la ŝtato Rorajmo BR aŭ al tiu, kiu naskiĝis aŭ loĝas en tiu ŝtato. rorajmano tiu, kiu naskiĝis aŭ loĝas en la ŝtato Rorajmo BR.

rosino: korinta rosino (kuir.) = korinta sekvinbero. sultanrosino (kuir.) = sultana sekvinbero.

rosti: panrostilo aparato por rosti pantranĉaĵojn. [Hejma Vortaro]. turnrostilo (ank. stangorostilo) aparato, kie oni kuiras nutraĵon elmetante ĝin al varmego sur trapikilo. [Hejma Vortaro]. stangorostilo = turnrostilo.

roto (ank. rota) dek-sepa litero de la greka alfabeto (R, r). [PMEG]

rota [Gr.] = roto (‘greka litero’). [PMEG]

RR [pt] (braz., geogr.) sigl. de Rorajmo (‘ŝtato’).

RS [pt] (braz., geogr.) sigl. de Suda Rio-Grando (‘ŝtato’).

rubo: pedalrubujo (ank. pedalsitelo) rubsitelo, kies kovrilo estas malfermebla per pedalo sen uzo de manoj. [Hejma Vortaro]

rukti: rukteto malgranda rukto de bebo post ekz. laktotrinkado. [Hejma Vortaro]

ruli: rulseĝo seĝo provizita per radoj uzata de tiuj, kiuj ne povas iri. gladruli (tr.) = kalandri.

ruto (bot.) genro (Ruta el rutacoj) de arbustetoj kaj plurjaraj herboj forte kaj malbone odoraj, venenaj, kun plume dividaj folioj kaj kun flavaj floroj en apeksaj korimboj. [NPIV] muroruto (bot.) specio de asplenio (Asplenium ruta-muraria), malalta, kun folioj duoble plume dividaj, hejma en Eŭropo, norda Afriko kaj Azio, kreskanta en rok- aŭ mur-fendoj. [NPIV]